Teknik yazı
Repro Nedir? Baskı Öncesi Hazırlık Ne İşe Yarar?
Repro, matbaa dilinde baskı öncesi hazırlığın adıdır: beğenilmiş bir tasarım dosyasının, belirli bir flekso makinesinde, belirli bir klişe ve belirli bir ambalaj malzemesiyle doğru basılabilmesi için yeniden kurgulanması. Tasarımcı işini bitirdiğinde dosya güzeldir ama basılabilir değildir; repro o dosyayı üretim verisine çevirir. Aşağıda repronun kapsamını özetleyip, sahada en çok işi bozan dört başlığa yoğunlaşıyoruz: beyaz alt basım, distorsiyon, barkod ve ölçüme dayalı telafi eğrisi.
Repro nedir? Terim neden kafa karıştırıyor
Türkçede "repro" tek başına duyulduğunda akla tablo röprodüksiyonu ya da fotokopi gelebilir. Matbaa sektöründe kelimenin anlamı dar ve nettir: repro, reprodüksiyon kelimesinin kısaltmasıdır ve baskı öncesi hazırlık aşamasının tamamını anlatır. İngilizcesi prepress'tir. Ambalaj matbaacılığında repro, tasarım dosyasını klişeye pozlanabilir ve makineye takılabilir bir üretim verisine dönüştüren mühendislik adımıdır.
Repronun çıktısı bir görsel değildir. Çıktı üç şeydir: baskı sırasına göre ayrılmış renk kanalları, her kanalın tram (halftone) yapısı ve klişe üzerindeki montaj yerleşimi. Bu üçü birleştiğinde ortaya işin o makinedeki hâli çıkar. Aynı tasarımın iki farklı makinedeki repro dosyası birbirinin aynısı değildir — bu makalenin en önemli cümlesi budur ve sonunda tekrar döneceğiz.
Tasarımcı bitirir, repro başlar
Tasarım kararı estetiktir ve ideal koşulu varsayar: ekranda RGB, sınırsız çözünürlük, üniteler arası kayma yok, mürekkep yayılmıyor. Repro kararı mühendisliktir ve gerçek koşulu kabul eder: klişe basınç altında noktayı büyütür, üniteler arasında ölçülebilir bir kayma payı vardır, film mürekkebi emmez, oluklu mukavva emer ve yüzeyi düz değildir.
Bu ayrım pratikte şu anlama gelir: repro, tasarımı bozmadan değiştirir. Ters zemindeki ince çizgi kalınlaştırılır, iki rengin sınırı bindirilir, orta tonlar dosyada açılır ki baskıda doğru yere otursun. Ekranda dosya artık biraz "yanlış" görünür; baskıda doğru çıkar. Repronun başarısı ekranda değil, provada ve ilk baskıda ölçülür.
| Karar konusu | Tasarımcının bakışı | Repronun bakışı |
|---|---|---|
| Renk | "Bu kırmızı Pantone 485 olsun." | 485 hangi istasyonda basacak, ünite yetmezse CMYK'ya mı düşecek, altına beyaz gerekiyor mu? |
| Yazı | "İnce serif şık duruyor." | Ters zeminde belirli bir kalınlığın altındaki çizgi flekso klişede tutmaz; o sınır alt malzemeye göre değişir. |
| Fotoğraf | "Açık tonlar parlak görünsün." | Bu açık tonlar klişenin tutabileceği en küçük noktanın altına düşüyor; bump eğrisi gerekiyor. |
| Dosya | "PDF hazır, baskıya verilebilir." | Kanal sayısı ünite sayısını aşıyor mu, overprint ayarları doğru mu, iş ayna mı basacak, bıçak hattı ayrı katmanda mı? |
Repronun kapsamı: dosyaya tek tek ne yapılır
Repro tek bir işlem değil, sırası önemli olan bir işler zinciridir. Renk ayrımı yapılmadan trapping olmaz; trapping bitmeden montaj planlanamaz; montaj değişirse bindirme yönleri de değişebilir. FTA'nın yayımladığı FIRST rehberi flekso baskının aşamaları için şartname ve tolerans önerileri sunar; makineye özel değerler sonra bu çerçeve içinde daraltılır.
Flekso baskıda süreç kontrolünün uluslararası çerçevesi ISO 12647-6'dır; onay için kullanılan dijital sözleşmeli provanın ölçülebilir olması ise ISO 12647-7 ile tanımlanır. Tram seçimi klişe teknolojisiyle birlikte düşünülür: dijital klişelerde oksijen etkisiyle oluşan mermi ucu biçimindeki noktanın yerine düz tepeli nokta (flat-top dot) üreten yöntemler, noktanın basınç altında daha öngörülebilir davranmasını sağlar; üretici verilerine göre klişe ömrü de uzar.
Baskı öncesi hazırlıkta dosyaya uygulanan işlemler
- Preflight: kanal sayısı, çözünürlük, font, bleed ve overprint ayarlarının kontrolü.
- Renk ayrımı: CMYK, spot renkler ve genişletilmiş gamut ayrımlarının makinenin ünite sayısına göre kurgulanması.
- Baskı yönü ve ayna: yüzey baskıda düz, ters (laminasyonlu) baskıda ayna görüntü; renk sırası da bu tercihe göre kurulur.
- Trapping (tuzaklama): komşu renklerin sınırında mikro bindirme; yön ve genişlik makinenin gerçek kayma payına göre belirlenir.
- Nokta kazancı telafi eğrileri ve tram: açık tonu koruyan bump-up, orta tonu geri çeken cut-back ve klişenin tutabildiği en küçük noktanın altına inmeyen lineatür.
- Beyaz alt basım: opaklık katmanının renk kanallarından türetilmesi, kenar ayarı ve baskı sırası.
- Barkod hazırlığı: çubuk incelmesi, büyütme oranı, kontrast ve sessiz alanın korunması.
- Distorsiyon telafisi ve step & repeat: klişenin sarılınca uzamasının önceden karşılanması, tekrar boyuna ve bıçak hattına uygun yerleşim, register ve kontrol işaretleri.
- Bıçak/kesim hattı ayrımı: kesim ve kırım çizgilerinin ayrı katmanda, spot renkte ve basılmayacak biçimde tanımlanması.
Bu adımların her birini baskı öncesi grafik ve repro hizmetimiz sayfasında ayrıntılandırdık. Bu yazının geri kalanını, sahada en çok işi bozan dört başlığa ayırdık: beyaz alt basım, distorsiyon, barkod ve ölçüme dayalı telafi eğrisi.
Şeffaf filmde beyaz: en pahalı ve en çok gözden kaçan kanal
Şeffaf OPP ya da PE filmde renk, arkasındaki ürünle karışır; bu yüzden şeffaf filmde beyaz alt basım zorunludur. Esnek ambalajda iki yol vardır. Yüzey baskıda mürekkep filmin dış yüzeyindedir. Ters baskıda mürekkep filmin iç yüzeyine basılır ve ikinci bir filme lamine edilerek kapatılır; mürekkebi aşınmadan, nemden ve içerikle temastan koruyan katman laminasyondur, dolayısıyla bu yapı laminasyon olmadan kullanılmaz. Label Academy verilerine göre esnek ambalajın yaklaşık %60'ı doğrudan yüzeye basılır, %40'ı ters basılıp lamine edilir — yani ters baskı yaygındır ama çoğunluk değildir.
Beyazın hangi sırada basacağı, repronun ilk kararlarından biridir. Laminasyonlu ters baskıda görüntü ayna alınır ve beyaz en son basar; tüketici filme dışarıdan bakar, renkler laminasyonun arasında korunur. Atlet poşet ve çuval gibi tek kat (monoweb) işlerde yüzey baskı yapılır, görüntü düz kalır ve beyaz ilk istasyona gelir. İki kurgu aynı dosyadan çıkmaz: renk sırası, ayna kararı ve beyazın türetildiği kanallar buna göre değişir.
Beyaz kanalın hazırlanması iki adımlıdır. Birincisi kanalın oluşturulması: hangi alanların altına beyaz gireceği renk kanallarından türetilir. İkincisi kenar ayarı: beyaz kanal, üstündeki renkten bir miktar içeri çekilir (choke). Çekilmezse kayma olduğunda renklerin kenarında beyaz bir hâle görünür. Ne kadar çekileceği makinenin gerçek kayma payına bağlıdır; herkese uyan tek bir değer yoktur.
Beyaz aynı zamanda işin en pahalı mürekkebidir. Sektör kaynaklarına göre esnek ambalaj matbaacılarında beyaz, mürekkep maliyetinin yaklaşık %50'sini ve kullanılan toplam mürekkebin %65'e kadarını oluşturur. Buradaki tasarruf kenardan birkaç yüz mikron çekmekle olmaz — o register meselesidir, ayrı bir karardır. Gerçek kaldıraçlar şunlardır: koyu ve yoğun basan alanların altından beyazın tamamen kaldırılması; tam opaklık gerekmeyen yerlerde beyazın dolu değil tramlı verilmesi; kesilecek, katlanacak ya da ağız/yapışma bölgesinde kalıp görünmeyecek alanlarda beyazın hiç açılmaması. Üçü de tasarımla birlikte alınan kararlardır.
Klişe silindire sarılınca uzar: distorsiyon ve step & repeat
Klişe düz pozlanır, silindire sarılarak basar. Sarıldığında klişenin dış yüzeyi iç yüzeyinden daha uzun bir yol kateder; yani klişe baskı yönünde uzar. Hiçbir şey yapılmazsa desen baskı yönünde uzamış çıkar ve tekrar boyu tutmaz. Bu, dosyada gözle görülmeyen ama üretimde ölçüye vuran bir hatadır.
Telafi repro aşamasında yapılır: görüntü, silindir çevresi yönünde önceden kısaltılır. Sektörde kullanılan temel yaklaşım şudur: plaka kalınlık sabiti, 2π ile fotopolimer kalınlığının çarpımıdır ve distorsiyon oranı bu sabitin tekrar boyuna bölünmesiyle bulunur. Buradaki kritik ayrıntı şudur: hesaba giren değer plakanın toplam kalınlığı değil, plaka kalınlığından poliester (mylar) taban çıkarıldıktan sonra kalan fotopolimer kalınlığıdır. Çıplak plaka kalınlığını doğrudan formüle koymak, distorsiyonu olduğundan büyük gösterir ve tekrar boyunu tutturmaz.
Hesap yöntemi de tek değildir: bazı yöntemler montaj bandı kalınlığını ve nötr eksen düzeltmesini ayrı değişken olarak alır. Sonuç yüzdenin ondalığı kadar oynar ve uzun tekrarlarda bu oynama milimetreye döner. Bu yüzden bu yazıda örnek bir yüzde vermiyoruz: doğru değer masabaşındaki genel bir formülden değil, matbaanın kendi silindir, montaj bandı ve klişe kombinasyonundan çıkar. Bu hesabı iş alınırken birlikte yaparız.
Bu telafi, düz pozlanıp silindire ya da sleeve'e monte edilen klişelerin tamamı için gereklidir — sleeve'e monte edilen düz fotopolimer klişe de sarıldığı için uzar. Yalnızca doğrudan lazerle gravür yapılan işlerde, yani görüntü silindirin ya da sleeve'in kendi yüzeyine işlendiğinde, sarma kaynaklı uzama oluşmaz ve distorsiyon uygulanmaz.
Distorsiyon oranı klişe kalınlığına, montaj bandına ve tekrar boyuna birlikte bağlıdır. Bu üç girdiden biri değişirse — örneğin aynı işi daha kalın bir plakayla ya da farklı bir bantla basmaya karar verirseniz — repro dosyası yeniden hesaplanmalıdır. Değer klişeye üretim aşamasında fiziksel olarak işlendiği için, basılmış bir klişe sonradan düzeltilemez.
Barkod: baskıda çubuk kalınlaşır
Barkodun reproda ayrı ele alınmasının sebebi basittir: fleksoda çubuklar basıldıkça kalınlaşır, çubuklar arasındaki boşluklar daralır. Dosyada ölçüsü doğru olan bir barkod, baskıda okunmaz hâle gelebilir. Çözüm çubuk incelmesidir (bar width reduction, BWR): çubuklar dosyada bilerek inceltilir ve incelme miktarı, matbaanın o malzemede ölçtüğü büyüme kadardır. Herkes için geçerli bir BWR değeri yoktur; ölçümle bulunur.
Boyut da baskı yöntemine bağlıdır ve burada iki farklı sınırı karıştırmamak gerekir. EAN-13'te nominal (%100) X boyutu — yani en ince çubuğun genişliği — 0,330 mm'dir. GS1'in perakende satış noktası için verdiği aralık 0,264 mm (%80 büyütme) ile 0,660 mm (%200 büyütme) arasındadır. Ancak bu aralığın alt ucu her baskı yöntemi için geçerli değildir: flekso özelinde sektör kaynakları en az %120 büyütme, yani yaklaşık 0,396 mm X boyutu önerir; oluklu mukavvada %150 ve üzeri büyütme ile taşıyıcı çubuk (bearer bar) kullanımı tavsiye edilir. Kısacası GS1'in mutlak alt sınırı fleksoda kullanılmaz. 0,264 mm ile tasarlanmış bir barkodu fleksoda bastırmak, doğrulamada düşük not ve perakende zincirinin işi reddetmesi demektir.
Çubukların baskı yönüne göre yerleşimi de bir karardır, çünkü çubuk büyümesi baskı yönünde ve en yönünde aynı değildir; barkod baskı yönüne göre yerleştirilir ve tasarımda yön serbest bırakılmışsa bu, hazırlık aşamasında konuşulur. Renk ve kontrast kuralları ise belirsiz değildir: zemin açık, çubuklar koyu olmalıdır. Tarayıcılar kırmızı ışıkla okuduğu için kırmızı ve kırmızıya çalan çubuklar tarayıcıya görünmez; koyu zemin üzerine açık çubuk şeklindeki ters barkod da okunmaz. Sessiz alan solda en az 11X, sağda en az 7X'tir ve içine hiçbir grafik unsur girmez. Belirsiz kalan tek kalem BWR değeridir — o gerçekten ölçümle gelir.
Malzeme kararı repronun yarısıdır: film, etiket, oluklu, çuval
Aynı tasarım film, etiket, oluklu mukavva ve çuvalda aynı repro dosyasıyla basılmaz. Alt malzemenin yüzeyi; mürekkebin ne kadar yayıldığını, klişenin hangi basınçla temas ettiğini, tramın hangi lineatürde tutunabildiğini ve ince unsurların alt sınırını birlikte belirler. Bu yüzden "flekso için minimum şu kadar" biçiminde tek bir tablo yoktur.
Oluklu mukavvada iki ayrı zorluk vardır. Birincisi yüzey: oluklu, film gibi düz değildir. Olukların tepesi ile arası arasındaki basınç farkı, tramlı alanlarda oluk yönüne paralel açık-koyu şeritler bırakır; sektörde buna washboard (oluk izi) denir. Bu yüzden oluklu işlerde tram lineatürü film ve etiket işlerine göre belirgin biçimde düşük tutulur, açık ton aralığı daraltılır ve telafi eğrisi bu düşük lineatüre göre ayrıca ölçülür — filmden gelen bir eğri olukluda kullanılmaz. İkincisi ince unsurların sınırı çok daha yukarıdadır: oluklu rehberleri ince çizgide 2 punto pozitif / 4 punto ters, yazıda 8 punto pozitif / 10 punto ters önerir. Bu değerler, etiket ve film için verilen sınırların birkaç katıdır.
Olukluda baskının nereye yapıldığı da belirleyicidir. Post-print'te baskı doğrudan oluklu levhaya yapılır ve yukarıdaki kısıtların tamamı geçerlidir. Pre-print'te ise üst kâğıt henüz düz bir bobinken basılır, sonra oluklu levhaya yapıştırılır; yüzey düz olduğu için daha yüksek lineatür ve daha ince detay mümkündür. Hangi yöntemle çalıştığınız tram ve telafi kararlarını baştan değiştirir; işi alırken bunu sorarız.
Diğer malzemelerde tablo şöyle değişir. Filmde mürekkep emilmez, yüzeyde kalır; nokta kazancı görece kontrollüdür ama gerilme ve register hassasiyeti öne çıkar, şeffaf yapılarda beyaz kanalı devreye girer. Etikette lineatür en yükseğe çıkabilir; ince yazı ve küçük barkod için en geniş hareket alanı buradadır. Çuvalda (dokuma polipropilen ya da kâğıt) yüzey dokulu veya emicidir; küçük tram ve ince detay tutunmaz, tasarım kalın hatlar ve dolu alanlar üzerine kurulur. Sizin işinizdeki kesin sınırlar malzeme numunesi ve makine verisiyle birlikte belirlenir.
Baskıda gördüğünüz belirtinin repro karşılığı
Aşağıdaki tablo, üretimde sık karşılaşılan belirtileri baskı öncesi hazırlıktaki karşılıklarıyla eşleştiriyor. Aynı belirtinin makine kaynaklı sebepleri de olabilir; tablo, repro tarafında önce nereye bakılması gerektiğini gösterir.
| Baskıda görülen | Muhtemel repro sebebi | Repro tarafında yapılan |
|---|---|---|
| Orta tonlar koyu ve kirli, ten renkleri kızarıyor | Nokta kazancı telafi eğrisi uygulanmamış ya da başka bir makinenin eğrisi kullanılmış | Makine + anilox + malzeme kombinasyonu için ölçülmüş cut-back eğrisi |
| Açık tonlar aniden kesiliyor, vinyet kenarında sert basamak | Tram değeri klişenin tutabildiği en küçük noktanın altına düşüyor | Bump-up eğrisi ve min-dot koruyan tram yapısı |
| İki renk sınırında beyaz çizgi | Trapping yok ya da makinenin kayma payına göre dar | Trap yönü ve genişliği gerçek register toleransına göre yeniden kurulur |
| Şeffaf filmde renkler soluk, ürün rengi görünüyor | Beyaz alt basım eksik ya da opaklık yetersiz | Beyaz kanalın renk kanallarından türetilmesi, gerekirse çift beyaz kurgusu |
| Renk kenarlarında beyaz hâle | Beyaz kanal üst renkten içeri çekilmemiş | Beyazın choke edilmesi (kenardan geri çekilmesi) |
| Barkod okunmuyor, doğrulamada düşük not | BWR uygulanmamış, büyütme flekso alt sınırının altında, sessiz alan yenmiş ya da çubuk-zemin kontrastı yetersiz | Ölçülmüş çubuk incelmesi, fleksoya uygun büyütme, açık zemin–koyu çubuk ve sessiz alanın korunması |
| Desen baskı yönünde uzamış, tekrar boyu tutmuyor | Distorsiyon uygulanmamış ya da yanlış girdiyle (toplam plaka kalınlığı, farklı montaj bandı) hesaplanmış | Fotopolimer kalınlığı, montaj bandı ve tekrar boyuna göre yeniden hesaplanan distorsiyon telafisi |
| Oluklu kutuda oluk yönüne paralel açık-koyu şeritler | Tram lineatürü olukluya göre yüksek seçilmiş, eğri film verisinden alınmış | Olukluya uygun düşük lineatür ve o kombinasyon için ayrıca ölçülmüş telafi eğrisi |
| İnce yazı doluyor, ters yazının serifleri kayboluyor | Çizgi ya da yazı kalınlığı, o alt malzemedeki flekso alt sınırının altında | Sınır alt malzemeye göre değişir: etiket ve filmde sektör rehberleri yazı için pozitif 0,007 inç (0,5 punto), ters 0,01 inç (0,7 punto) civarını verir; oluklu rehberleri ince çizgide 2 punto pozitif / 4 punto ters, yazıda 8 punto pozitif / 10 punto ters önerir. Altına inen unsurlar tasarımla birlikte revize edilir |
Repro dosyası taşınmaz: koşul değişirse iş yeniden yapılır
Bir repro dosyası tek bir baskı koşuluna aittir. Baskı koşulu şu altı unsurun toplamıdır: makine, klişe tipi ve kalınlığı, montaj bandı, anilox, mürekkep ve alt malzeme. Bunlardan biri değişirse telafi eğrisi, tram yapısı ve distorsiyon değeri de değişir. Bir makinenin karakterini çıkarmak için yapılan fingerprint çalışması tam da bu ilişkiyi ölçer: mürekkep (viskozitesi dahil), montaj bandı, anilox ve alt malzeme birlikte test edilir ve ölçülen nokta kazancından telafi eğrisi türetilir.
Elinizde ölçülmüş veri yoksa iş durmaz; ölçüm bir süreçtir ve baştan kurulabilir. İhtiyaç duyulan şey, üzerinde kontrol şeridi bulunan basılmış bir numunedir: tram kademeleri ve dolu alan yamaları içeren bir şerit. Bu şerit ya elinizdeki mevcut bir işin baskısından gelir ya da bu iş için hazırlanan bir test/deneme klişesiyle basılır. Ölçümü kimin yapacağı işe göre değişir — matbaanızda ölçüm imkânı varsa veriyi sizden alırız, yoksa numune bizim tarafımızda ölçülür. Çıkan eğri kayıt altına alınır ve aynı makine, anilox ve malzeme kombinasyonundaki sonraki işlerinizde yeniden ölçüm yapılmadan kullanılır; kombinasyon değiştiğinde ölçüm tekrarlanır.
Bu yüzden repronun doğru çalışması matbaadan gelen bilgiye bağlıdır. Bir işi baskı öncesi hazırlığa verirken aşağıdaki başlıkların net olması, geri dönüşü ve deneme baskısını azaltır.
Repro'ya iş verirken matbaadan alınması gereken bilgiler
- Baskı makinesi ve ünite (istasyon) sayısı
- Renk sırası: hangi renk hangi istasyonda basacak
- Klişe tipi, kalınlığı ve montaj bandı kalınlığı
- Silindir tekrar boyu, gerekiyorsa diş sayısı
- Anilox hacmi ve lineatürü
- Alt malzeme (OPP/PE film, etiket, oluklu mukavva, karton, çuval) ve yüzey/ters baskı tercihi; olukluda post-print mi pre-print mi
- Varsa makinenin ölçülmüş nokta kazancı verisi (fingerprint) ya da kontrol şeritli basılı numune
- Barkod için matbaanın ölçtüğü çubuk incelmesi değeri
- Onay yöntemi: dijital sözleşmeli prova mı, makine provası mı
Bu bilgilerin bir kısmı elinizde yoksa iş durmaz; eksik olanlar deneme baskısı ve ölçümle birlikte tamamlanır. Ancak eksik bilgiyle üretilen ilk klişe çoğu zaman ikinci bir klişe demektir. Bu yazıdaki teknik değerler sektör rehberlerinden ve plaka üreticisi verilerinden alınmıştır; sizin işinizdeki kesin değerler malzemeye, makineye ve klişe kombinasyonuna göre birlikte belirlenir.
Bu konuda sık sorulanlar
Repro ile grafik tasarım aynı şey mi?
Hayır. Tasarım estetik karardır: renk, tipografi, düzen. Repro ise baskı mühendisliği kararıdır — aynı tasarımın belirli bir makinede, belirli klişe ve malzemeyle nasıl basılacağının kurgulanması. Repro, tasarım bittikten sonra başlar ve tasarımın görünümünü bozmadan dosyayı üretim için değiştirir.
Aynı repro dosyasını başka bir matbaada kullanabilir miyim?
Güvenli değildir. Nokta kazancı telafi eğrisi, tram yapısı ve distorsiyon değeri; makine, klişe kalınlığı, montaj bandı, anilox, mürekkep ve alt malzeme kombinasyonuna bağlıdır. Bunlardan biri değişirse dosyanın ilgili kısımları yeniden hesaplanmalıdır. Klişenin fiziksel olarak taşınması ise ancak yeni makinenin tekrar boyu, klişe kalınlığı ve montaj bandı aynıysa mümkündür: distorsiyon oranı klişeye üretim aşamasında işlenir, tekrar boyu değiştiğinde klişe sonradan düzeltilemez, yeniden üretilmesi gerekir. Nokta kazancı eğrisi ve tram yapısı da yeni koşulda kontrol edilmelidir.
Nokta kazancı telafi eğrisi standart bir değer değil mi?
Değil. Nokta kazancı; anilox hacmi, mürekkep viskozitesi, baskı basıncı, montaj bandı ve alt malzemeye göre değişir. Bu yüzden eğri masabaşında hesaplanmaz, ölçülür: fingerprint çalışmasıyla nokta kazancı verisi çıkarılır ve eğri o veriden türetilir. Hazır bir eğriyi başka bir makinede kullanmak, sorunu çözmek yerine yerini değiştirir.
Fingerprint verim yok, ölçümü kim ve nasıl yapacak?
Süreç şöyle işler: üzerinde kontrol şeridi (tram kademeleri ve dolu alan yamaları) bulunan basılmış bir numune gerekir. Bu numune elinizdeki mevcut bir işin baskısından gelebilir ya da bu iş için hazırlanan bir test/deneme klişesiyle basılır. Matbaanızda ölçüm imkânı varsa veriyi sizden alırız; yoksa numune bizim tarafımızda ölçülür. Ölçülen nokta kazancından telafi eğrisi türetilir, eğri kayıt altına alınır ve aynı makine, anilox ve malzeme kombinasyonundaki sonraki işlerinizde yeniden ölçüm yapılmadan kullanılır.
Şeffaf filmde beyaz alt basımı tasarımcı hazırlayamaz mı?
Kanalı görsel olarak oluşturabilir, ama kritik kısımlar tasarım tarafında bulunmayan bilgilere bağlıdır. Birincisi kenar ayarı: beyaz kanalın üstündeki renkten ne kadar içeri çekileceği makinenin gerçek kayma payına bağlıdır. İkincisi baskı sırası: laminasyonlu ters baskıda beyaz en son, tek kat yüzey baskıda ilk istasyonda basar ve iş ayna alınıp alınmayacağı da buna göre değişir. Üçüncüsü maliyet: beyaz, esnek ambalajda mürekkep maliyetinin en büyük kalemidir; koyu alanların altından kaldırılması, gerekmeyen yerde tramlı verilmesi ve kesilen/kapanan bölgelerde hiç açılmaması ayrı kararlardır.
Barkodu tasarımdaki boyutunda bırakabilir miyim?
Ölçmeden bırakmayın ve iki farklı sınırı karıştırmayın. EAN-13'te nominal (%100) X boyutu 0,330 mm'dir; GS1'in perakende için verdiği aralık 0,264 mm (%80) ile 0,660 mm (%200) arasındadır. Ancak bu aralığın alt ucu fleksoda kullanılmaz: flekso için sektör kaynakları en az %120 büyütme, yani yaklaşık 0,396 mm X boyutu önerir; oluklu mukavvada %150 ve üzeri büyütme ile taşıyıcı çubuk tavsiye edilir. Uygulanacak çubuk incelmesi (BWR) değeri ise matbaanın kendi ölçümünden gelir.
Oluklu mukavvada repro, filmden farklı mı yapılır?
Evet. Oluklu levhanın yüzeyi düz değildir; olukların tepesi ile arası arasındaki basınç farkı tramlı alanlarda oluk yönüne paralel şeritler bırakır. Bu yüzden tram lineatürü film ve etikete göre belirgin biçimde düşük tutulur, açık ton aralığı daraltılır ve telafi eğrisi bu kombinasyon için ayrıca ölçülür — filmden gelen eğri olukluda kullanılmaz. İnce çizgi ve yazı sınırları da çok daha yukarıdadır: oluklu rehberleri ince çizgide 2 punto pozitif / 4 punto ters, yazıda 8 punto pozitif / 10 punto ters önerir. Ayrıca post-print mi pre-print mi çalışıldığı kararı baştan değiştirir.
Baskı öncesi hazırlık atlanırsa ne olur?
Klişe yine üretilir, ama baskıda makinede ayarla düzeltilemeyen hatalar çıkar: orta tonların koyulaşması, açık tonların uçması, renk sınırlarında beyaz çizgi, tekrar boyunun tutmaması, barkodun okunmaması. Bunların çoğu klişenin yeniden üretilmesini gerektirir; yani atlanan hazırlık, sonradan ikinci bir klişe maliyeti olarak geri gelir.
Bu yazıdaki teknik değerlerin kaynağı
Aşağıdaki değerler bizim iddiamız değil, plaka üreticilerinin ve sektör kuruluşlarının yayımladığı verilerdir. Kendi işinizde kesin değer gerekiyorsa kullandığınız plakanın teknik bülteni esas alınmalıdır.
- Dijital klişelerde oksijen etkisiyle mermi ucu biçiminde nokta oluşur; düz tepeli nokta (flat-top dot) üreten yöntemlerde üretici, kullanıcıların klişe ömrünü 2-5 kat uzun bildirdiğini belirtiyor. miraclon.com
- Flekso baskıda yarı ton renk ayrımları, prova ve üretim baskısı için süreç kontrolünün uluslararası çerçevesi ISO 12647-6'dır. iso.org
- Dijital veriden üretilen sözleşmeli provanın ölçülebilirlik ve tolerans şartları ISO 12647-7 ile tanımlanır. iso.org
- Distorsiyon hesabı: plaka kalınlık sabiti = 2π × FOTOPOLİMER kalınlığı (plaka kalınlığından poliester/mylar taban çıkarılarak bulunan değer); distorsiyon oranı = sabit ÷ tekrar boyu. Klişe düz pozlanıp silindire sarıldığı için baskı yönünde uzar. blog.luminite.com
- Fingerprint çalışmasında makinenin mürekkep (viskozitesi dahil), montaj bandı, anilox ve alt malzeme ilişkisi test edilir ve nokta kazancı ölçümünden telafi eğrisi çıkarılır. blog.luminite.com
- Esnek ambalajın yaklaşık %60'ı doğrudan alt malzemenin yüzeyine basılır; kalan yaklaşık %40'ı alt malzemenin ters yüzüne basılıp lamine edilir. labelsandlabeling.com
- Beyaz mürekkep, esnek ambalaj matbaacılarında mürekkep maliyetinin yaklaşık %50'sini ve kullanılan toplam mürekkebin %65'e kadarını oluşturur. flexotechmag.com
- Perakende satış noktasındaki EAN-13 için X boyutu: en az 0,264 mm, nominal (önerilen) 0,330 mm, en fazla 0,660 mm. Sessiz alan solda en az 11X, sağda en az 7X. gs1.se
- Flekso baskı için önerilen minimum barkod büyütmesi %120; oluklu mukavvada %150 ve üzeri büyütme ile taşıyıcı çubuk önerilir. Çubuk büyümesi baskı yöntemine göre değişir ve her matbaanın kendi çubuk incelmesi değerini belirlemesi gerekir. barcode.graphics
- Barkodda çubuklar koyu, zemin ve sessiz alan açık olmalıdır; tarayıcılar kırmızı ışıkla okuduğu için kırmızı/kırmızıya çalan çubuklar okunmaz, koyu zemin üzerine açık çubuk (ters barkod) okunmaz. gs1uk.org
- Flekso artwork için minimum pozitif yazı/çizgi kalınlığı 0,007 inç (0,5 punto), minimum ters (negatif) kalınlık 0,01 inç (0,7 punto). ŞERH: kaynak bu değerleri etiket/karton bağlamında verir ve matbaayla teyit edilmesini söyler; oluklu mukavvada sınırlar farklıdır. flexopedia.net
- Oluklu mukavva flekso baskısında minimum ince çizgi kalınlığı 2 punto pozitif / 4 punto ters; minimum yazı boyutu 8 punto pozitif (10 punto ve üzeri tercih edilir) / 10 punto ters (12 punto ve üzeri tercih edilir). glbc.com
- Washboard (oluk izi): oluklu levhada olukların tepesi ile arası arasındaki basınç farkı, tramlı alanlarda oluk yönüne paralel yoğunluk/parlaklık şeritleri oluşturur. flexopedia.net
- FTA'nın FIRST (Flexographic Image Reproduction Specifications & Tolerances) rehberi, flekso baskının aşamaları için şartname ve tolerans önerileri sunar; makineye özel değerler bu çerçeve içinde daraltılır. flexography.org
Teklif
İşinizi anlatın,
fiyatla dönelim
Elinizde bir iş var mı? Dosyanızı ve baskı bilgilerini — ölçü, renk sayısı, malzeme — gönderin; teknik kontrolden geçirip fiyatla dönelim.
WhatsApp'tan yazın, fiyatla dönelim