Teknik yazı
Klişe Bakımı, Temizliği ve Saklama
Klişenin ömrünü baskı sırasındaki impresyon kadar, baskı bittikten sonra yapılan ya da yapılmayan işler de belirler. Bu rehber ikinci yarıyı anlatıyor: temizliğin zamanı ve solventi, kurutma, ışık ve ozondan koruma, montaj bandı ve arşiv düzeni. Kurumuş mürekkep, uyumsuz solvent, kurumadan paketlenen klişe ve ışık alan bir raf; birkaç tekrar baskı sonra nokta kaybı, iz ve çatlak olarak geri döner. Buradaki kurallar plaka ve bant üreticilerinin kendi teknik bültenlerinden derlendi, sayı verilen her yerde kaynak belirtildi.
Temizliğin zamanı, bezi ve fırçası
Kural sade: klişe makineden indikten hemen sonra temizlenir. DuPont'un Cyrel bülteni bunu ilk madde olarak yazar. Mürekkep klişe üzerinde kuruduğunda çıkması zorlaşır; çıkarmak için gereken sürtme yüzeyde hasar bırakır ve klişe esnetildiğinde çatlar. Hasar temizlik işleminde değil, temizliğin gecikmesinde başlar.
Bez seçimi teknik bir karardır. Sünger ya da tüy bırakmayan bez kullanılır; bez neme doymuş olmalı ama damlamamalıdır, fazla solvent sıkılıp atılır. Naylon ve benzeri aşındırıcı kumaşlar önerilmez, erken aşınmaya ve yüzey hasarına yol açar. Fırça kullanılacaksa yumuşak kıllı olmalıdır; Miraclon kendi bakım talimatında yumuşak at kılı fırçayı adlandırıyor.
Yüksek tram sıklığında çalışıyorsanız aşınmanın bedeli önce en açık tonlarda görünür: ucu aşınmış nokta ilk olarak açık tonları kaybettirir. Nokta ucunun aşınma davranışı nokta geometrisine bağlıdır. Plaka üreticisi Miraclon kendi teknik anlatımında, dijital pozlamada oksijen engellemesi nedeniyle oluşan mermi uçlu noktanın yüzey aşınmasına açık olduğunu, flat-top dot yapısının ise mürekkep yükünü daha eşit dağıtarak temas noktalarındaki gerilmeyi azalttığını yazıyor. Yine de bakım disiplini plaka teknolojisinin yerini tutmaz; tersi de doğru değildir. Hangi plakayla çalıştığınızı bilmek burada belirleyicidir.
Solventin oranını siz değil, plakanızın üreticisi belirler
Fotopolimer klişe, yalnızca belirli solvent türlerine ve belirli oranlara dayanıklıdır. DuPont Cyrel teknik servisinin ifadesi net: yanlış solvent ya da doğru solventin yüksek konsantrasyonu şişme, büzülme veya çatlama yapar. Şişen klişe ölçü tutmaz, montaj bandı üzerinde düzgün oturmaz ve tram noktası büyür. Çatlayan klişe zaten biter. İkisi de çoğu zaman klişe makineye takıldıktan sonra fark edilir.
Somut bir örnek: DuPont, kendi Cyrel plakaları için UV ve solvent bazlı mürekkepte seyreltilmemiş alkol ya da plakayla uyumlu, asetat oranı yüzde 20'yi aşmayan solvent karışımı öneriyor. Bültendeki ifade "100% undiluted alcohol" — yani suyla inceltilmemiş alkol. Buradaki vurgu saflık derecesi yüksek bir ürün satın almak değil, alkolü sulandırmadan kullanmaktır.
Bültende alkolün türü yazmıyor ve bu bir boşluk. Atölyede "alkol" denildiğinde etil alkol, ispirto ya da katkılı denatüre bir ürün ele geçebilir; bu ürünlerdeki yağ ve boya kalıntısı fotopolimer yüzeyde kalır ve mürekkep transferini bozar. Plaka ve bant üreticileri alkolü adlandırdıklarında izopropil alkolü (kısaca IPA) söylüyor. Miraclon, klişenin arka yüzü için "IPA en iyi solventtir" diyor. Bant üreticisi tesa da aynı yüzey için yüzde 100 IPA ya da IPA içinde en fazla yüzde 20 asetat öneriyor. Yani yüzde 20'lik asetat üst sınırı tek kaynağa değil, iki bağımsız üreticinin belgesine dayanıyor.
Yine de yüzde 20 sayısı Cyrel içindir. Başka bir üreticinin plakasında sınır farklı olabilir. Doğru referans, elinizdeki plakanın kendi teknik bültenidir; tedarikçinizden bu belgeyi isteyin ve temizlik talimatınızı ona göre yazın.
Otomatik klişe yıkama makinesi kullanıyorsanız aynı ölçüt makine için de geçerlidir: seçilen sıvı plakayı yumuşatmamalı, şişirmemeli, bozmamalıdır. Bakım tarafında dört kalem ihmal edilmemeli: tank filtresi, sünger merdane, yıkama sıvısı ve durulama suyu. Miraclon ayrıca temizleme sıvısının ve kurutma sisteminin sıcaklığının doğrulanmasını, makineden çıkan klişenin arka yüzünün IPA ile silinmesini söylüyor.
İnternette dolaşan hazır solvent oranlarını kendi hattınıza uygulamayın. Oran plaka tipine göre değişir ve tek bağlayıcı kaynak plaka üreticisinin teknik bültenidir. Emin değilseniz oranı denemeyin, belgeyi isteyin.
Asetat yalnızca temizleyicide değil, mürekkebin içinde de var
Asetat hesabını sadece temizleyicide tutmak eksik kalır. DuPont Cyrel teknik servisinin ifadesi şu: düşük ozon derişimlerinde çatlamayı hızlandıran en yaygın etken, yüksek oranda asetat içeren mürekkepler ve klişe temizleme sıvılarıdır. Yani mürekkebin kendi bileşimi de bu denklemin içinde.
Bunun mevsimsel bir karşılığı var ve sahada en çok kafa karıştıran şey bu. Aynı kaynak, klişe çatlamasının yaz aylarında kıştan daha sık görüldüğünü yazıyor ve üç sebep sayıyor: sıcak, agresif mürekkeple temas eden klişeyi daha çok şişirir; nem yüzünden mürekkebin akışını korumak için blenda daha çok asetat eklenir, buna yaz blendi deniyor; ve ortamda güneş, yıldırım ve ozon artar. teamflexo da ozonun yaz aylarında daha yaygın olduğunu, baskı salonunda sıcaklık yükseldikçe etkisinin sertleştiğini söylüyor. Sonuç, kaynağın kendi cümlesiyle: kışın sorunsuz kullanılan mürekkep yazın klişe çatlatabilir.
Pratik karşılığı üç adım. Birincisi, mürekkep tedarikçinizden yaz ve kış blendlerinin asetat içeriğini yazılı isteyin ve plakanızın bülteniyle karşılaştırın; çatlama şikâyetiniz mevsimlikse cevap büyük olasılıkla burada. İkincisi, köpük kesici tarafına bakın: aynı kaynak, hidrokarbon esaslı köpük kesicilerin de şişme ve çatlama yapabildiğini, silikon esaslı olanların bu sorunu üretmediğini yazıyor. Üçüncüsü, su bazlı çalışıyorsanız yüksek pigmentli mürekkebi klişe ya da anilox üzerinde kurumaya bırakmayın: pH düştüğünde yeniden ıslanmayan bir kuru film oluşur, bu film pul pul dökülünce aşındırıcı gibi davranır.
Su bazlı mürekkepte herkesin atladığı adım
Su bazlı mürekkeple çalışan hatlarda temizlik, plakayla uyumlu sabun ve suyla yapılır. İş orada bitmez. Sabun klişe yüzeyinde yağ kalıntısı bırakır ve DuPont bülteni, klişeyi makineye geri takmadan önce alkolle silinmesini açıkça söyler.
Bu adım atlandığında ortaya çıkan tablo klasiktir: klişe gözle bakınca tertemizdir, ama mürekkep tutmaz. Operatör baskıyı kurtarmak için impresyonu artırır. Oysa erken aşınmanın başlıca sebebi, DuPont Cyrel teknik servisinin ifadesiyle, fazla impresyondur. Yani atlanan bir silme adımı, klişeyi asıl bitiren şeyi tetikler. Temizlik prosedürünüzde su bazlı mürekkep için ayrı bir satır yoksa, bu adım büyük ihtimalle hiç yapılmıyordur.
Kurumadan kaldırmayın: solvent hapsi
Temizlenmiş klişe kurumadan paketlenirse solvent, klişe ile ambalaj arasında hapsolur. DuPont bunu ayrı bir arıza kalemi olarak sayar: solvent hapsi ölçü kaymasına (register hatası), yüzeyde iz ve kabartmaya, çatlamaya yol açar. Rafa dizilmiş klişeler arasında kalan solvent günler boyunca plakanın içine çalışmaya devam eder; hasar siz bakmıyorken oluşur.
Pratik karşılığı şu: temizlik ile paketleme arasına bir kuruma adımı koyun ve bunu operatörün sırası gelince yapacağı bir iş değil, kontrol listesinin maddesi haline getirin. Klişenin arka yüzü de kurumalıdır, çünkü bir sonraki montajın tutuşunu doğrudan o yüzey belirler.
Belirti, olası sebep, bakılacak yer
Sahada en çok vakit kaybettiren şey, belirtiyi yanlış sebebe bağlamaktır. Aşağıdaki tablo, klişede en sık görülen belirtileri kaynaklarda tarif edilen sebeplerle eşleştiriyor. Özellikle ilk iki satır işe yarar: çatlağın deseni ve yönü, sebebini büyük ölçüde ele verir.
Ayrımın özü tek cümleyle şudur: UV çatlağı rastgele yönlerde dağılır, ozon çatlağı tek ve belirli bir yönde dizilir. Örümcek ağı deseni size depo aydınlatmasına, pencere ışığına ve sarım malzemesine bakmanızı söyler. Silindir eksenine paralel, yani klişenin silindire sarılma yönüne 90 derece dik ilerleyen kısa ve ince çatlaklar ise klişenin fiziksel olarak nerede durduğuna ve ortamdaki ozon kaynaklarına bakmanızı söyler.
Bu tablo baskı, bakım ve saklama kaynaklı belirtileri kapsıyor. Ozon hasarının bir bölümü klişe üretimi tarafında da doğabilir; bunu bir sonraki bölümde ve kapanışta ayrıca yazdık. Sürecin diğer başlıkları için teknik rehberimize bakabilirsiniz.
| Belirti | Olası sebep | Nereye bakılır |
|---|---|---|
| Farklı yönlere giden, örümcek ağı görünümlü çatlaklar; hem yüzeyde hem tabanda | UV ışığına maruz kalma | Depo aydınlatması, pencere ışığı, renkler arası aydınlatma, klişenin sarıldığı malzeme |
| Sarılma yönüne dik (90°), silindir ekseni boyunca — yani web genişliği yönünde — ilerleyen çok sayıda kısa ve ince çatlak | Ozon hasarı | Yakındaki korona ünitesi, havalandırma ve ısıtma menfezi, elektrik motorları ve trafo; ayrıca klişe üretim tarafında pozlama ve light finish ayarı |
| Çatlaklar yazın belirgin şekilde artıyor, kışın aynı işte görülmüyor | Mürekkepteki ve temizleyicideki yüksek asetat oranı; yaz blendi; sıcaklıkla birlikte artan ozon etkisi | Mürekkep tedarikçisinden yaz/kış blend bilgisi, temizleyicinin asetat oranı, baskı salonu sıcaklığı |
| Klişe temiz görünüyor ama mürekkep tutmuyor | UV'ye maruz kalmış yüzey; sabundan kalan yağ; mumlu ara kâğıdından geçen mum ve yağ | Son temizlik prosedürü, ara katman malzemesi, saklama sarımı |
| Alt sıradaki klişelerde bası ve ezik izi | İstif yüksekliği ve üstteki klişelerin ağırlığı | Raf düzeni, istif yüksekliği, ara sünger kullanımı |
| Montajlı saklanan klişede işin başında beklenmedik yüksek nokta kazancı | Çok sıkı sarım; yastıklı bandın erken çökmesi | Sarma prosedürü ve sarım gerginliği |
| Klişe silindirden çok zor sökülüyor; bant yırtılıyor, yapışkan klişede kalıyor | Montaj öncesi temizlenmemiş arka yüz; arka yüzde ya da silindirde kalan mürekkep ve yapışma artırıcı kalıntısı | Montaj öncesi arka yüz ve silindir/manşon temizliği, bant seçimi |
| Ölçü tutmuyor, kayma var | Kurumadan paketlenen klişede solvent hapsi | Temizlik, kuruma ve paketleme sırası |
Hangi klişe devam eder, hangisi biter
Teşhis yarım kalmasın: sebebi bulduktan sonra karar da vermek gerekiyor. Klişenin kaç metre baskıda biteceğine dair bir sayı vermiyoruz, çünkü bu sayı tram sıklığına, mürekkebe, substrata ve impresyona göre değişir; takvimle de ölçülmez. Ama gözle bakılacak ölçütler var.
Yüzey çatlağı ile taban çatlağı aynı şey değildir. Taban çatlağı yapısal bir hasardır ve baskı sırasında büyür; bu aşamadaki bir klişeyi aynı işte tekrar kullanmak yerine yenilemek gerekir. Açık tonlarda gözle görülür kayıp başladıysa ve ön kenarda ezilme ya da aşınma varsa, klişe aynı tram sıklığındaki bir işte artık aynı sonucu vermez. Ölçü kaymış, solvent hapsine girmiş ya da sökerken yırtılmış klişe kurtarılmaz. Bant sökerken yırtılan klişenin yeniden üretilmesi gerektiğini bant üreticisi tesa da kendi metninde açıkça yazıyor.
Bir de fiziksel olarak kusursuz ama iş için geçersiz klişe vardır: iş başka bir makineye ya da farklı bir silindir çapına taşındıysa eski klişenin distorsiyon oranı tutmaz. Klişenin sağlamlığı bu durumda bir şey ifade etmez.
Saklama: ışık, ısı, ozon ve basınç
Işık ilk sırada. UV, plakanın yüzeyini değiştirir ve yüzeyi mürekkebe daha az yatkın hale getirir; sonucu baskıda tutarsızlık olarak görürsünüz. Kaynak yalnızca güneş değildir; atölyenin flüoresan aydınlatması, pencere ışığı ve baskı makinesinde renkler arasındaki aydınlatma da sayılır. Pratik çözüm iki katmanlıdır: kapalı çekmece ya da dolap, artı klişenin ağzı kapatılmış kraft kâğıt veya kapatılmış siyah poşet içinde olması. Çekmecede duruyor diye sarma adımını atlamayın; çekmece ışığı keser, ozonu kesmez.
Ozon, flekso atölyesinde görünmeyen ama etkisi net olan bir bozucudur ve kaynağı çoğu zaman birkaç metre ötededir. Elektriksel deşarj ozon üretir; film baskı hatlarındaki korona ünitesi tam olarak budur. Miraclon ısıtma ve soğutma menfezlerini, korona ünitesini ve elektrik trafosunu adıyla sayıyor; DuPont ise açık kapıları, ısıyı, menfezleri ve elektriksel deşarjı listeliyor. Klişe arşivini bunların komşusu yapmayın; bu, hiçbir maliyeti olmayan tek bir yerleşim kararıyla önlenebilecek bir hasar türüdür.
Bu kalemin bir bölümü klişe üreticisinin tarafındadır ve dürüst olmak gerekir. teamflexo, eksik pozlanmış plakanın ozon saldırısına daha açık olduğunu, aşırı UV-C light finish uygulanan plakanın ise ozon direncinin düştüğünü yazıyor. Aynı kaynak, gün sonunda post-pozlama ve detack çekmecesinde unutulan klişelerin, cihaz açık kaldığı sürece soğutma ve egzoz fan motorlarının ürettiği ozona maruz kaldığını anlatıyor. Yani ozon çatlağı her zaman depoda başlamaz.
Sıcaklık tarafında DuPont, Cyrel plakaları için uç noktalardan korunma sınırını 4 ila 32 santigrat derece olarak veriyor. Nem için evrensel tek bir sayı vermek doğru olmaz; üreticiler farklı aralıklar söylüyor. Önemli olan nemin dalgalanmaması ve plakanızın bülteninde yazan aralığa uyulmasıdır. Fizik tarafında üç kural var: klişeyi düz saklayın, tercihen yüzü aşağı gelecek şekilde; araya orijinal kutudan çıkan beyaz süngeri koyun; istifi 6 inç, yaklaşık 15 santimetre üstüne çıkarmayın. Alttaki klişeler üstteki ağırlıktan ezilir ve bu iz baskıya çıkar. Dikey saklıyorsanız paketin altına ve üstüne klişe ölçüsünde mukavva koyun ve bantla sabitleyin.
Bir de sessiz hata var: mumlu ara kâğıdı. Mum ve yağ zamanla klişeye göç eder ve mürekkep transferini bozar. Ara malzemesi olarak mumlu ya da parafinli kâğıt kullanmayın.
DuPont'un saklama bülteninde istif sınırı "6 inches (150 centimeters)" olarak basılmış. Metrik karşılık bir dizgi hatası; 6 inç yaklaşık 15 santimetredir. Bağlayıcı olan inç değeridir.
Montaj bandı, sökme ve klişenin arka yüzü
Baskı biter bitmez sökün. Miraclon'un bakım talimatının ilk maddesi bu ve gerekçesi açık: bekletilen klişede mürekkep yüzeyde kurur. Sökerken bir köşeden başlayın, ince plastik kamayı yaklaşık 45 derece açıyla sokun ve klişenin tüm genişliğinde ilerleterek ilk kenarı kaldırın. Ayrılma başladıktan sonra klişeyi yavaşça soyun; Miraclon bunu "yavaş ve alçak açıyla soy" diye özetliyor. tesa da klişenin hafif bir açıyla alınmasını söylüyor: düz çekmek klişeye daha fazla yük bindirir ve bant ekini kaldırabilir. Keskin bükme ve katlama klişeyi tek hamlede bitirir.
Zor sökmenin asıl çaresi arka yüzdedir. tesa'nın ifadesi şu: zor sökmeyi önlemenin en iyi yolu klişelerin arka yüzünün temiz olmasıdır; mürekkep ve yapışma artırıcı kalıntıları montajdan önce temizlenmiş olmalı, silindir ve manşon da temiz olmalıdır. Kalıntı, klişenin PET arka yüzünde ne kadar uzun kalırsa o kadar iyi yapışır ve temizlenmesi o kadar zorlaşır. Zor sökmenin bedeli bellidir: bant yırtılır, yapışkan klişe üzerinde kalır, en kötü halde klişe yırtılır ve yeniden üretilmesi gerekir.
Buradan çıkan iş akışı sade. Baskıdan sonra klişenin arka yüzünü de temizleyin; Miraclon bunun için IPA'yı adlandırıyor. Montajdan önce arka yüzü yine IPA ile silin ve silindirin temiz ve kuru olduğundan emin olun. Yeni klişede bu adım ayrıca önemlidir, çünkü solvent işlemeden kalan kalıntıyı alır. Bandı klişe söküldükten sonra bekletmeden almanız da yaygın uygulamadır; ama bunun sebebi bir maddenin birikmesi değil, temas süresi uzadıkça yapışmanın güçlenmesi ve temizliğin zorlaşmasıdır.
Klişeyi montajlı halde saklıyorsanız sarımın gerginliği önemlidir. DuPont'un ifadesiyle, çok sıkı sarılan klişede yastık erkenden çöker; bunun baskıdaki karşılığı yüksek nokta kazancıdır. Aynı zamanda yüzeyde bası izi kalır. Sarma işini kişiden kişiye değişen bir alışkanlık olmaktan çıkarıp yazılı bir prosedüre bağlayın.
Arşivleme: klişeyi bulmak yetmez, doğru klişe olduğunu bilmek gerekir
Tekrar baskılarda asıl kayıp, klişenin bulunamaması değildir; yanlış revizyonun makineye takılmasıdır. Kraft kâğıdın üstüne kalemle yazılmış iş numarası bu soruyu cevaplamaz. Klişe fiziksel olarak kusursuz olabilir ama iş için artık geçerli olmayabilir.
Aşağıdaki liste bir standarttan alınmadı; bizden tekrar siparişle aynı klişeyi istediğinizde eşleşmesi gereken bilgilerden kuruldu. Bu kalemlerden biri eksikse tekrar baskı sıfırdan kurulan bir işe döner.
Distorsiyon ve tram bilgisinin etikette olmasının sebebi şudur: iş başka bir makineye ya da farklı bir silindir çapına taşındıysa eski klişenin distorsiyon oranı tutmaz. Bu yüzden fiziksel klişe arşivi ile baskı öncesi dosya arşivi birlikte tutulur. Klişe yenilenecekse yeniden kurulması gereken şey yalnızca plaka değil, o işin renk ayrımı, trapping, nokta telafi eğrisi ve step & repeat düzenidir; bu kayıt baskı öncesi grafik tarafında yaşar. Renk tarafında da aynı şey geçerli: hangi provaya onay verildiği kayıtlı değilse, yeni klişe eski işle aynı sonucu vermek zorunda değildir.
Süreklilik esasıyla klişe tedarik eden ambalaj üreticileri için tekrar baskının rutin bir işe dönüşmesi doğrudan bu arşiv disiplinine bağlıdır. Etiket düzeni ile dosya arşivi birbirine bağlanmadığında, iyi saklanmış bir klişe bile güvenilmez hale gelir.
Tekrar siparişte eşleşmesi gereken bilgiler
- İş ve müşteri: iş adı, iş numarası, müşteri
- Grafik sürümü: revizyon numarası ve hangi provaya onay verildiği
- Renk: ayrım adları, spot renk ve Pantone karşılıkları, takımdaki klişe sayısı
- Baskı koşulu: hangi makine, hangi silindir çapı ve buna bağlı distorsiyon oranı
- Tram: tram sıklığı, nokta yapısı ve kullanılan nokta telafi eğrisi
- Plaka: tip, kalınlık ve bitmiş ölçü
- Fiziksel yer: saklama tarihi, raf, çekmece ya da kutu
- Durum: kaldırılırken ve alınırken gözle görülen hasar notu; statü olarak tekrar kullanılabilir, beklet ya da yenilenecek
Klişe bize geri geldiğinde neye bakıyoruz
Yukarıdaki tablo saha teşhisi içindir. Sebebini çözemediğiniz bir hasar varsa, klişeye baktığımızda izlediğimiz sıra şu: önce çatlağın yönü ve deseni — rastgele mi dağılıyor, yoksa tek bir yönde mi diziliyor. Sonra çatlağın nerede olduğu — yalnız yüzeyde mi, tabanda da var mı. Ardından ön kenar; ezilme ve aşınma varsa iz impresyon tarafını gösterir. Sonra yüzeyin kendisi: mat-parlak farkı, film ya da yağ kalıntısı. Mürekkep tutmama şikâyetinin çoğu bu adımda çözülür. En son arka yüz ve sarım izi; biri montaj ve sökme alışkanlığını, diğeri saklama düzenini gösterir.
Bulgular baskı ya da saklama tarafını işaret ediyorsa hangi kalemin değişmesi gerektiğini birlikte konuşuruz. Klişe üretimi tarafını işaret ediyorsa — pozlama, light finish ya da işleme — süreci kendi tarafımızda gözden geçiririz. Ozon hasarında bu ayrım özellikle önemli, çünkü kaynağı depo da olabilir, plaka yapım hattı da.
Elinizde sebebini çözemediğiniz bir klişe varsa, hasarın fotoğrafını çekip iletişim sayfamızdan gönderin; hangi belirtiye baktığımızı yukarıda yazdık, aynı sırayı fotoğraf üzerinden de yürütebiliriz. Tekrar baskılarda klişe düzeninizi baştan kurmak istiyorsanız, ambalaj üreticileri için hazırladığımız sürekli tedarik sayfası doğru başlangıç noktası.
Bu konuda sık sorulanlar
Flekso klişesini hangi solventle temizlemeliyim?
Bunun tek ve evrensel bir cevabı yok; doğru cevabı plakanızın üreticisi verir. DuPont, kendi Cyrel plakaları için UV ve solvent bazlı mürekkepte seyreltilmemiş (yüzde 100, suyla inceltilmemiş) alkol ya da asetat oranı yüzde 20'yi aşmayan uyumlu solvent karışımı öneriyor. Bültende alkolün türü yazmıyor; ancak plaka ve bant üreticileri alkolü adlandırdıklarında izopropil alkolü (IPA) söylüyor. Atölyede "alkol" deyip etil alkol, ispirto ya da katkılı denatüre bir ürün almayın: içlerindeki yağ ve boya kalıntısı klişe yüzeyinde kalır ve mürekkep transferini bozar. Başka bir plakada asetat sınırı farklı olabilir; tedarikçinizden plakanın teknik bültenini isteyin.
Klişedeki çatlağın sebebini nasıl anlarım?
Çatlağın yönü ve deseni sebebi büyük ölçüde ele verir. UV çatlağı rastgele yönlerde dağılır: örümcek ağı görünümündedir ve hem yüzeyde hem tabanda ilerler. Ozon çatlağı ise tek ve belirli bir yönde dizilir: silindir eksenine paralel, yani klişenin silindire sarılma yönüne 90 derece dik ilerleyen çok sayıda kısa ve ince çatlak olarak başlar. Birincisinde depo aydınlatmasına ve sarım malzemesine, ikincisinde klişenin korona ünitesine, menfezlere ve elektrik motorlarına olan mesafesine bakın. Bu iki desen baskı ve saklama ortamı kaynaklı çatlakları kapsar. Ozon hasarı klişe üretimi tarafında da doğabilir: eksik pozlanmış plaka ozona daha açıktır, aşırı UV-C light finish ise plakanın ozon direncini düşürür. Depo ve baskı salonu tarafını elediyseniz klişeyi ürettiğimiz süreci birlikte gözden geçirelim.
Klişelerim neden yazın daha çok çatlıyor?
Bu şikâyet yaygın ve kaynağı belli. DuPont Cyrel teknik servisi, çatlamanın yaz aylarında kıştan daha sık görüldüğünü yazıyor ve üç sebep sayıyor: sıcak, agresif mürekkeple temas eden klişeyi daha çok şişirir; nem yüzünden mürekkebin akışını korumak için blenda daha çok asetat eklenir, buna yaz blendi deniyor; ve ortamdaki ozon artar. Düşük ozon derişimlerinde çatlamayı hızlandıran en yaygın etken de zaten yüksek asetat içeren mürekkepler ve temizleme sıvıları. Mürekkep tedarikçinizden yaz ve kış blendlerinin asetat içeriğini yazılı isteyin ve plakanızın bülteniyle karşılaştırın. Köpük kesici kullanıyorsanız hidrokarbon esaslı olanı silikon esaslıyla değiştirmek de listeye girer.
Su bazlı mürekkepten sonra sabun ve su yeterli mi?
Hayır. Sabun klişe yüzeyinde yağ kalıntısı bırakır ve bu kalıntı mürekkep transferini bozar. DuPont bülteni, klişeyi makineye geri takmadan önce alkolle silinmesini söylüyor. Bu adım atlandığında klişe temiz görünür ama mürekkep tutmaz; operatör impresyonu artırarak telafi etmeye çalışır. Oysa erken aşınmanın başlıca sebebi aynı kaynakta fazla impresyon olarak yazılıdır. Yani atlanan bir silme adımı, klişeyi asıl bitiren şeyi tetikler.
Klişeleri kapalı çekmecede saklıyorum, ayrıca sarmam gerekir mi?
Evet. Çekmece ışığı keser ama ozonu kesmez ve ozon da tıpkı UV gibi çatlama sebebidir. Klişeyi ağzı kapatılmış kraft kâğıt ya da kapatılmış siyah poşet içine alın, sonra çekmeceye koyun. Ara katman olarak orijinal kutudan çıkan beyaz süngeri kullanın; mumlu veya parafinli kâğıt kullanmayın, mum ve yağ zamanla klişeye göç eder. Çekmecenin ya da rafın yerini de gözden geçirin: korona ünitesi, elektrik trafosu, ısıtma ve soğutma menfezi yakınında olmasın.
Klişeyi ve montaj bandını ne zaman sökmeliyim?
Klişeyi baskı biter bitmez sökün; bekleyen klişede mürekkep yüzeyde kurur. Sökerken bir köşeden başlayın, ince plastik kamayı yaklaşık 45 derece açıyla sokun, tüm genişlikte ilerletin ve ayrılma başlayınca klişeyi yavaşça, alçak açıyla soyun. Düz çekmek klişeye fazla yük bindirir ve bant ekini kaldırabilir. Bandı da klişe söküldükten sonra bekletmeyin: bunun sebebi bir maddenin birikmesi değil, temas süresi uzadıkça yapışmanın güçlenmesi ve temizliğin zorlaşmasıdır. Zor sökmenin asıl çaresi arka yüzdedir; tesa'nın ifadesiyle, zor sökmeyi önlemenin en iyi yolu klişelerin arka yüzünün temiz olmasıdır. Baskıdan sonra arka yüzü IPA ile silin, montajdan önce yine silin ve silindirin temiz ve kuru olduğundan emin olun.
Çatlamış klişe kurtarılabilir mi?
Duruma bağlı ve kararı gözle bakılacak ölçütler verir, takvim değil. Çatlak yalnızca yüzeydeyse ve sebep giderilebiliyorsa klişe bir süre daha iş görebilir. Taban çatlağı ise yapısal bir hasardır ve baskı sırasında büyür; bu aşamadaki klişeyi aynı işte tekrar kullanmak yerine yenilemek gerekir. Açık tonlarda gözle görülür kayıp başladıysa ve ön kenarda ezilme varsa, klişe aynı tram sıklığındaki bir işte artık aynı sonucu vermez. Ölçü kaymış, solvent hapsine girmiş ya da sökerken yırtılmış klişe kurtarılmaz.
Bir klişeyi ne kadar süre saklayabilirim?
Süreyi takvim değil, saklama koşulu belirler. Işıktan, ozondan, ısıdan ve basınçtan korunmuş, kuru ve düz saklanan bir klişe uzun süre kullanılabilir; ışık alan ya da korona ünitesinin yanındaki bir rafta duran klişe belirgin şekilde daha kısa sürede bozulur. Ayrıca fiziksel sağlamlık tek başına yeterli değildir: iş başka bir makineye ya da farklı silindir çapına taşındıysa distorsiyon oranı artık tutmaz. Bu yüzden etikette revizyon, onay durumu, distorsiyon ve tram koşulu da bulunmalıdır.
Bu yazıdaki teknik değerlerin kaynağı
Aşağıdaki değerler bizim iddiamız değil, plaka üreticilerinin ve sektör kuruluşlarının yayımladığı verilerdir. Kendi işinizde kesin değer gerekiyorsa kullandığınız plakanın teknik bülteni esas alınmalıdır.
- Klişeler kullanımdan hemen sonra temizlenmeli ve kuru saklanmalıdır; solvent hapsinde ölçü kayması, yüzeyde iz/kabartma ve çatlama görülür. dupont.com
- UV ve solvent bazlı mürekkepte seyreltilmemiş (%100) alkol ya da plakayla uyumlu, asetat oranı %20'yi aşmayan solvent karışımı kullanılır. Bültenin birebir ifadesi: "100% undiluted alcohol or solvent blends compatible with the plate not to exceed 20% acetate." Alkolün türü bültende belirtilmemiştir; geçerlilik DuPont Cyrel plakaları içindir. dupont.com
- Su bazlı mürekkepte plakayla uyumlu sabun ve su kullanılır; sabunun bıraktığı yağ kalıntısı nedeniyle klişe makineye geri takılmadan önce alkolle silinmelidir. dupont.com
- Temizlikte sünger ya da tüy bırakmayan bez kullanılır, fazla solvent sıkılır; naylon ve aşındırıcı kumaşlar erken aşınmaya yol açtığı için önerilmez. dupont.com
- Otomatik klişe yıkama makinesinde seçilen sıvı plakayı yumuşatmamalı, şişirmemeli veya bozmamalıdır; tank filtresi, sünger merdane, temizleme sıvısı ve durulama suyu düzenli kontrol edilip değiştirilmelidir. dupont.com
- Klişeler kuru, düz ve sünger ara katmanlı saklanmalı; istif 6 inç (yaklaşık 15 cm) üstüne çıkmamalıdır, aksi halde alttaki klişeler ağırlıktan iz alır. Not: bültende metrik karşılık "150 centimeters" olarak basılmıştır, bu bir dizgi hatasıdır. dikovgraphic.com
- Cyrel plakaları sıcaklık uç noktalarından korunmalıdır: 4-32 santigrat derece (40-90 Fahrenhayt). dikovgraphic.com
- UV ışığı plakanın yüzeyini değiştirerek mürekkebe daha az yatkın hale getirir ve baskıda tutarsızlığa yol açar. dikovgraphic.com
- Ozon kaynakları arasında açık kapılar, ısı, havalandırma menfezleri ve elektriksel deşarj sayılır. dikovgraphic.com
- Mumlu ara katman kullanılırsa mum ve yağ klişeye göç eder ve mürekkep transferini bozar. dikovgraphic.com
- Çok sıkı sarılan montajlı klişede yastık erken çöker (yüksek nokta kazancı) ve klişe yüzeyinde iz oluşur; sarma işlemi standart bir prosedüre bağlanmalıdır. dikovgraphic.com
- UV kaynaklı çatlak örümcek ağı deseni gösterir, her yönde ve açıda ilerler, hem plaka yüzeyinde hem tabanında görülür. Ozon kaynaklı çatlak ise birebir ifadeyle "many short fine cracks that run parallel across the plate cylinder, or at 90 degrees of the direction that the plate wraps around the print cylinder or sleeve" — yani silindir ekseni boyunca, klişenin sarılma yönüne 90 derece dik ilerleyen çok sayıda kısa ve ince çatlak olarak başlar. teamflexo.com
- Eksik pozlanmış plaka ozon saldırısına çok daha açıktır; aşırı UV-C light finish uygulaması plakanın ozon direncini düşürür. Post-pozlama/detack çekmecesinde bırakılan klişeler, cihaz açık kaldığı sürece soğutma ve egzoz fan motorlarının ürettiği ozona maruz kalır. teamflexo.com
- Ozon yaz aylarında daha yaygındır; baskı salonunda sıcaklık yükseldikçe ozonun etkisi daha şiddetli olur. Baskı salonunda en olası ozon üreticileri elektrik motorları ve korona üniteleridir. teamflexo.com
- Klişe baskıdan hemen sonra sökülmeli; ince plastik kama köşeden yaklaşık 45 derece açıyla sokulup tüm genişlikte ilerletilmeli, ayrılma başlayınca klişe yavaşça soyulmalıdır ("always peel slow and low"). Montaj öncesi klişenin arka yüzü izopropil alkolle (IPA) temizlenir — "IPA is the best solvent for cleaning the back of your plates" — ve silindirin temiz ve kuru olduğundan emin olunur. Baskı sonrası ve otomatik yıkamadan sonra arka yüz yine IPA ile silinir; temizlikte yumuşak at kılı fırça kullanılır. miraclon.com
- Klişeler mümkün olduğunca düz ve yüzü aşağı saklanır; kutudan çıkan beyaz sünger ara katman olarak kullanılır; takım, süngerle birlikte ağzı kapatılmış kraft kâğıt ya da kapatılmış siyah poşet içine alınır; dikey saklamada paketin altına ve üstüne klişe ölçüsünde mukavva konur ve bantla sabitlenir. Klişeler ısıtma/soğutma menfezlerinden ve korona ünitesi, elektrik trafosu gibi ozon üretebilecek ekipmandan uzakta saklanır. miraclon.com
- Dijital pozlamada oksijen engellemesi nedeniyle oluşan mermi uçlu nokta yüzey aşınmasına açıktır ("bullet-shaped dots on plates that are prone to surface wear"); flat-top dot yapısı mürekkep yükünü daha eşit dağıtarak temas noktalarındaki gerilmeyi azaltır. miraclon.com
- Zor sökmeyi önlemenin en iyi yolu klişelerin arka yüzünün temiz olmasıdır; önceki mürekkep ve yapışma artırıcı kalıntıları temizlenmeli, silindir ve manşon da temiz olmalıdır. Kalıntı klişenin PET arka yüzünde ne kadar uzun kalırsa o kadar iyi yapışır ve temizliği o kadar zorlaşır. Zor sökmede bant yırtılabilir, yapışkan klişe üzerinde kalabilir; klişe yırtılırsa iş tekrar çalıştırılmadan önce yeniden üretilmesi gerekir. tesa.com
- Montaj öncesi arka yüz temizliği için "either a 100 percent IPA or using up to 20 percent Acetate in the IPA solution" önerilir; klişe düz değil hafif açıyla sökülmelidir. tesa.com
- Erken aşınmanın başlıca sebebi fazla impresyondur ("A major cause of premature wear is overimpression"); agresif mürekkepler, aşındırıcı substratlar ve silindirdeki TIR toleransının aşılması da plaka ömrünü kısaltır. flexoexchange.com
- Yanlış solvent ya da doğru solventin yüksek konsantrasyonu şişme, büzülme veya çatlama yapar. Düşük ozon derişimlerinde çatlamayı hızlandıran en yaygın etken, yüksek oranda asetat içeren mürekkepler ve klişe temizleme sıvılarıdır. Çatlama yaz aylarında kıştan daha sık görülür: sıcak klişeyi daha çok şişirir, nem yüzünden mürekkebin akışını korumak için blenda daha çok asetat eklenir (yaz blendi) ve ortamdaki ozon artar; kışın sorunsuz kullanılan aynı mürekkep yazın sorun çıkarabilir. flexoexchange.com
- Silikon yerine hidrokarbon esaslı köpük kesici kullanımı da plakada şişme ve çatlama yapabilir. Klişe ya da anilox üzerinde kurumaya bırakılan yüksek pigmentli su bazlı mürekkep, pH düştüğünde yeniden ıslanmayan bir kuru film oluşturur; bu film pul pul dökülüp aşındırıcı gibi davranır. flexoexchange.com
- Uzun süreli light finishing plakayı zayıflatır ve hem tabanda hem görüntüde çatlak oluşturur; aşırı bitirilmiş plaka mürekkebi iyi transfer etmez, operatör bunu telafi etmek için impresyonu artırır ve erken aşınma başlar. Kuruyan mürekkebin temizlikte sürtme ile yüzey hasarı ve klişe esnetildiğinde çatlama riski yarattığı da aynı kaynakta yazılıdır. flexoexchange.com
Teklif
İşinizi anlatın,
fiyatla dönelim
Elinizde bir iş var mı? Dosyanızı ve baskı bilgilerini — ölçü, renk sayısı, malzeme — gönderin; teknik kontrolden geçirip fiyatla dönelim.
WhatsApp'tan yazın, fiyatla dönelim