Teknik yazı

Delta E Nedir? Renk Kabul Toleransı Nasıl Belirlenir?

Delta E (ΔE), iki rengin birbirinden ne kadar farklı olduğunu tek bir sayıyla ifade eden ölçüdür. Renkler önce CIELAB renk uzayına çevrilir, sonra bu iki renk arasındaki uzaklık hesaplanır; sayı büyüdükçe fark büyür. Ancak "kaç ΔE kabul edilir" sorusunun evrensel bir cevabı yoktur. Tolerans; baskı yöntemine, malzemeye, rengin marka içindeki ağırlığına ve ölçümün hangi koşulda yapıldığına göre iş bazında anlaşmayla belirlenir.

Delta E neyi ölçer?

Baskıda renk tartışması genellikle "biraz sarıya kaçmış" ya da "geçen partiden açık" gibi cümlelerle başlar. Bu cümleler tartışmayı bitirmez, çünkü ölçülebilir değildir. Delta E, aynı gözlemi sayıya çevirir.

Hesap CIELAB (CIE 1976 L*a*b*) renk uzayında yapılır. Bu uzayda her renk üç koordinatla tanımlanır: L* açıklık (0 siyah, 100 beyaz), a* yeşil–kırmızı ekseni, b* mavi–sarı ekseni. İki renk, uzayda iki nokta demektir. ΔE bu iki nokta arasındaki farkın büyüklüğüdür.

CIELAB'ın tercih edilmesinin nedeni cihazdan bağımsız olmasıdır. Aynı CMYK değeri iki farklı makinede iki farklı renk verir; aynı Lab değeri ise her yerde aynı rengi tarif eder. Ancak Lab değerinin kendisi de bir hesaplama sonucudur: hangi ışık kaynağı ve hangi gözlemci açısı varsayıldığına bağlıdır. Grafik sanatlarda yerleşik kabul D50 illüminantı ve 2° gözlemcidir.

ΔE76, ΔE94, ΔE2000: aynı renk çifti, üç farklı sayı

CIELAB uzayı algısal olarak tam düzgün değildir; yani eşit sayısal fark, uzayın her bölgesinde eşit büyüklükte görünmez. En bilinen sapmalar doygun mavilerde ve nötr grilerdedir. Formül bu yüzden iki kez revize edildi.

CIEDE2000'in eklediği şey sadece ağırlıklandırma değildir. Kroma ile ton farkı arasında bir etkileşim terimi, mavi bölgede bir ton döndürme düzeltmesi ve nötrlere yakın renklerde a* eksenine bir ölçekleme getirir. Bu üç ekleme, formülün insan gözlem verisiyle uyumunu CMC ve CIE94'e göre belirgin biçimde artırmıştır.

Pratik sonuç şudur: aynı iki renk için ΔE76 ile ΔE00 farklı sayılar verir ve aralarında sabit bir çevrim katsayısı yoktur. Bu nedenle formül adı yazılmadan verilen bir tolerans eksiktir. "ΔE 3'ü geçmesin" cümlesi, hangi formülle ölçüleceği belirtilmediği sürece iki tarafın farklı şey anlamasına açıktır.

Formül	Çıkış	Ne eklediği	Ambalajda durum
ΔE*ab (CIE76)	1976	CIELAB'da iki nokta arasındaki düz geometrik uzaklık	Eski şartnamelerde hâlâ karşınıza çıkar; algıyla uyumu zayıf
ΔE*94 (CIE94)	1994	Açıklık, kroma ve ton için ağırlık fonksiyonları; doygun renklerde şişen değeri düzeltir	Ara çözüm; yeni işlerde tercih edilmiyor
ΔE00 (CIEDE2000)	CIE 142-2001, ISO/CIE 11664-6	Ağırlıklara ek olarak kroma–ton etkileşim terimi, mavide ton döndürme, nötrlerde a* ölçekleme	Marka rengi ve ambalaj işlerinde fiilî standart

Gösterim tuzağı: ΔE00'in parametrik ağırlıkları kL:kC:kH'dir ve grafik sanatlarda varsayılan 1:1:1'dir. Sık görülen l:c gösterimi (örneğin CMC 2:1) aslında CMC formülüne aittir. Bazı marka şartnameleri ΔE00 için de "l:c 1:1" yazar; böyle bir metin geldiğinde hangi formülün kastedildiğini teyit edin.

Göz eşiği ile kabul eşiği aynı şey değildir

Sektörde formül adı yazılmadan dolaşan yaygın bir kural vardır: 1 ΔE'lik fark, gözün ayırt edebildiği en küçük farktır. Bu kural ΔE76 döneminden kalmadır ve hangi formülle söylendiği çoğu zaman yazılmaz. Üstelik ideal koşulu varsayar: iki numune yan yana, aralarında keskin bir sınır, nötr zeminde ve standart aydınlatma altında. Raftaki iki ambalaj bu koşulda değildir; farklı ışıkta, farklı mesafede ve aralarında baskı deseni varken durur. Bu yüzden kuralı kabul kriteri gibi kullanmak yerine ölçülmüş eşik verisine bakmak daha sağlamdır.

Daha önemlisi, algılama eşiği ile kabul eşiği ayrı kavramlardır. Kontrollü koşullarda yürütülmüş bir eşik çalışmasında 50:50 algılanabilirlik eşiği ΔE00 = 0,8, kabul edilebilirlik eşiği ise ΔE00 = 1,8 ölçülmüştür (CIELAB karşılıkları 1,2 ve 2,7). Yani gözlemciler farkı 0,8 civarında görmeye başlıyor, ama yaklaşık 1,8'e kadar "olur" diyor. Bu çalışma diş hekimliği malzemeleri üzerinde yapıldı; sayıları doğrudan ambalaja taşımak doğru olmaz. Aktardığı ilke ise geçerlidir: gördüğünüz her fark, reddedeceğiniz fark değildir.

Bu ayrım şartname yazarken işe yarar. "Fark görünmesin" ifadesi ölçülebilir bir kabul kriteri değildir ve çoğu flekso işinde ekonomik de değildir. Hedef, farkın görünmez olması değil, müşterinin reddedeceği seviyeye çıkmamasıdır.

Ambalajda tolerans neden iş bazında anlaşmayla belirlenir?

Flekso için ISO 12647-6 standardı 2020 revizyonunda önemli bir değişiklik yaptı: sabit renk hedefleri vermeyi bıraktı. Standart artık, sağlayıcı ile alıcının belirli bir referans baskı koşulu (karakterizasyon veri seti) üzerinde anlaşmasını şart koşuyor. Gerekçe belgenin girişinde açıkça yazılı: flekso baskıda makine mimarisi, mürekkep sırası, mürekkep tipi, anilox merdane ve malzeme çeşitliliği o kadar geniştir ki tek bir hedef seti gerçekçi olmaz.

Pratikte sayılar marka sahibinin baskı kalite şartnamesinden gelir. Örnek olarak 3M'in yayımladığı RD1200 Print Quality Management (PQM) belgesi, ölçüm yöntemi olarak ΔE00 belirtir ve baskı yöntemi ile renk sınıfına göre farklı toleranslar tanımlar. Bu tür bir belgeden sayı alırken sayının hangi koşul için tanımlandığını da okumak gerekir. RD1200'ün tolerans tablosunda proses renk toleransları, onaylı bir baskı örneği ya da onaylı hard prova bulunmadığı durum için geçerlidir ve altlığın kendi renk değişkenliğini de kapsar; ilgili satırın kapsamı oluklu kategorileri dışındaki flekso işleridir. Belgenin Şubat 2025 revizyonunda oluklu satırlarının proses renk toleransı hâlâ "TBD", yani belirlenecek olarak duruyor.

Sayıların kendisinden daha öğretici olan, tablonun kurduğu mantıktır. Aynı şartname, aynı iş içinde farklı unsurlara farklı tolerans veriyor. Bu bir tercih değil, sürecin gerçeğidir. Kaplamasız kahverengi kraft üzerinde renk tekrarlanabilirliği, kaplamalı film üzerindeki kadar yüksek olamaz. Toleransı prosesin doğal saçılımından dar yazarsanız her baskıda ret üretirsiniz; çok geniş yazarsanız marka sahibi rafta tutarsızlık görür.

Ölçülen unsur	Göreli tolerans	Gerekçe
Marka / birincil çizgi (spot) rengi	En dar	Tüketicinin hafızasındaki referans budur ve aynı renk farklı formatlarda yan yana görülür
İkincil çizgi renkleri	Dar	Marka kimliğini taşır, ama tanınma yükü birincil renk kadar değildir
Proses C, M, Y	Orta	Görüntü içinde bileşke olarak değerlendirilir; tek başına marka tanımlamaz
Proses siyah (K)	En geniş	Marka tanınmasında belirleyici değildir; yoğunluk saçılımı için daha geniş bant tanınır
Beyaz kaplı / yüksek tutuşlu oluklu mukavva	Ayrı sınıf	Oluklu yüzey ve kaplama farkı tekrarlanabilirliği düşürür
Kaplamasız kahverengi oluklu mukavva	Ayrı ve en geniş sınıf	Kraft yüzeyin kendi rengi ve emiciliği; ulaşılabilir gam dar, saçılım yüksek
Mürekkep çektirme (drawdown) onayı	Baskıdan dar	Kontrollü koşulda hazırlanır; makinedeki değişkenleri içermez

Bu tabloda bilerek sayı yok. Sayılar markadan markaya, revizyondan revizyona değişir ve her biri kendi koşuluyla birlikte anlamlıdır. Sizin işinizde geçerli olan sayı, müşterinizle yazılı olarak anlaştığınız sayıdır. Bir şartnameden değer alacaksanız yanındaki dipnotu da alın: hangi durumda geçerli, altlık değişkenliğini kapsıyor mu, hangi baskı yöntemi ve malzeme sınıfı için yazılmış.

Marka rengi neden daha dar tolerans ister?

Spot renk, ayrım yapılmadan tek vuruşta basılan renktir ve markayla özdeşleştiğinde "marka rengi" adını alır. Tüketici bu rengi hafızasında taşır; karşılaştırma referansı yanınızdaki baskı örneği değil, rafta duran önceki parti ya da aynı markanın başka bir ambalaj formatıdır. Aynı marka rengi çoğu zaman aynı anda film, oluklu mukavva ve etiket üzerinde basılır.

Malzeme değiştiğinde ulaşılabilir renk gamı da değişir. Bazı Pantone renkleri kaplamasız kraft üzerinde hiçbir makul tolerans içinde üretilemez. Bu durumda doğru çözüm toleransı zorlamak değil, malzeme bazında ayrı hedef Lab değeri üzerinde anlaşmaktır. ISO 12647-6, spot renk verisinin CxF/X-4 (ISO 17972-4) formatında ve spektral yansıma verisiyle iletilmesini öngörür. Kitaptaki numara yerine ölçülmüş spektral veriden çalışmak, farklı ışık altında rengin kayması (metamerizm) kaynaklı sürprizleri azaltır.

Ölçüm koşulu yazılmayan tolerans, tolerans değildir

ΔE bir ölçüm sonucudur; ölçüm koşulu değişirse sonuç da değişir. Aynı baskıyı iki ayrı laboratuvar ölçüp farklı ΔE bulabilir ve teknik olarak ikisi de doğru olabilir. Bu yüzden tolerans yazarken sayının yanında ölçüm koşulu da yazılmalıdır.

Tablodaki "ölçüm anı" maddesi esnek ambalajda en sık tartışma çıkaranıdır. Baskı çıkışında tolerans içinde olan bir iş, laminasyon ve kürlenme sonrası ölçüldüğünde farklı bir sayı verebilir. Hangi aşamanın onay noktası olduğu baştan yazılmazsa, iki taraf da kendi ölçümünü haklı bulur.

Şeffaf film işlerinde iki kalem daha öne çıkar. Ters baskıda ölçümün hangi yüzden ve alt beyaz basılıyken mi alınacağı yazılmazsa, iki ölçüm aynı işi ölçmüş sayılmaz. Cihaz farkı da gerçek bir kalemdir: ISO 13655 ölçüm geometrisi olarak 45°:0° ya da 0°:45° tanımlar; küresel geometrili bir cihaz ya da polarizasyon filtresi, özellikle parlak ve metalize yüzeyde farklı sonuç verir. Tartışmalı işlerde referans ölçümün hangi cihazla, hangi geometriyle ve hangi kalibrasyon durumunda alındığını kayıt altına almak, sonradan sayı üzerinden yürütülen tartışmayı kısaltır.

Değişken	Ne olur	Nasıl kapatılır
Ölçüm modu (M0 / M1 / M2)	ISO 13655 ölçüm koşullarını tanımlar. M0 akkor benzeri kaynak, M1 D50 gün ışığına yakın kaynak, M2 UV kesik. Optik parlatıcı (OBA) içeren malzemede üç mod üç farklı Lab verir	Şartnameye modu yazın; malzemede optik parlatıcı varsa M1
Arka fon (altlık)	Şeffaf ve yarı saydam filmde arkadaki yüzey ölçümü değiştirir. ISO 13655:2017, beyaz altlığın özelliklerini tam da bu tür işlerin tekrarlanabilirliği için kritik sayar	ISO 13655 altlığı tek bir Lab üçlüsüyle değil, normatif ekindeki koşullarla tanımlar. Marka şartnameleri kendi Lab değerini verebilir: 3M RD1200 kendi metninde L=95, a=1, b=−4 yazar; bu üçlünün kroması C* ≈ 4,1'dir. İki tanım birebir örtüşmez — hangi altlığın, hangi belgeye göre doğrulanmış olarak kullanılacağını anlaşmaya yazın
Ölçüm yüzü (ters baskı)	OPP/PE filmde ölçüm film yüzünden mi baskı yüzünden mi alınacak, alttaki beyaz basılıyken mi ölçülecek — üçü üç farklı sonuç verir	Ölçüm yüzünü ve beyaz altbaskının basılı olup olmadığını yazılı olarak belirleyin
Cihaz geometrisi ve polarizasyon	ISO 13655, 45°:0° ya da 0°:45° geometri tanımlar. Küresel geometri ve polarizasyon filtresi parlak/metalize yüzeyde farklı Lab verir	Cihaz tipini, geometriyi ve polarizasyon kullanılıp kullanılmadığını şartnameye yazın; iki taraf aynı koşulda ölçsün
Diyafram (ölçüm alanı çapı)	Küçük diyafram, tram ve yüzey dokusunda gürültü okur	Ölçüm alanını diyaframdan büyük bırakın; şartnameler asgari bir diyafram çapı tanımlayabilir, hangisinin geçerli olduğunu yazın
İllüminant / gözlemci	Lab hesabı D50 ve 2° dışında yapılırsa sayı değişir	D50, 2° gözlemci
Görsel kontrol ışığı	Kabin dışı bakışta metamerizm devreye girer	ISO 3664:2009 — kritik karşılaştırma (P1) 2000 ± 500 lx, pratik değerlendirme (P2) 500 ± 125 lx, D50
Ölçüm anı	Laminasyon, vernik ve kürlenme rengi kaydırır	Ölçümün laminasyon öncesi mi sonrası mı yapılacağını yazılı olarak belirleyin

ΔE size ne yapacağınızı söylemez: ΔL, ΔC, ΔH*

ΔE00 = 2,6 sonucu baskı başındaki operatöre tek başına hiçbir şey söylemez. Aynı 2,6 birbirinden çok farklı sebeplerden gelebilir: mürekkep filmi ince kaldığı için renk açılmış olabilir (ΔL*), mürekkep kirlendiği için doygunluk düşmüş olabilir (ΔC*), ya da mürekkep partisinin tonu kaymış olabilir (ΔH*).

Bu üç durumun çözümü aynı değildir. İlk ikisi baskıda müdahaleyle düzeltilebilir; anilox hacmi, mürekkep viskozitesi ve basınç üzerinden çalışılır. Ton kayması genellikle baskıda düzeltilemez, mürekkebin yeniden ayarlanması gerekir. Bu yüzden renk raporu ΔE'nin yanında ΔL*, ΔC* ve ΔH* bileşenlerini de içermelidir. Bileşenleri görmeyen ekip, çözülemeyecek bir ton kaymasını saatlerce yoğunlukla kovalar.

Bazı şartnameler bu nedenle ΔE'nin yanında bileşen bazlı sınır da verir. Burada gösterime dikkat edin: ΔE00'in parametrik ağırlıkları kL:kC:kH'dir, l:c gösterimi CMC formülüne aittir. 3M RD1200 gibi belgeler ΔE00 için "l:c 1:1" yazar; grafik sanatlarda kastedilen genellikle 1:1:1 varsayılanıdır, ama bunu varsaymak yerine yazılı olarak teyit etmek gerekir. CMC(2:1) ile ΔE00, aynı renk çifti için farklı sayı verir.

Klişenin kendi toleransı: gelen klişeyi neye göre kabul edeceksiniz?

Buraya kadar anlatılanlar baskıdaki renge dair. Klişeyi teslim alan tarafın sorusu ise daha erken bir soru: elimdeki klişenin doğru üretildiğini neye bakarak söyleyeceğim? ISO 12647-6:2020 bu soruya iki somut kalemle cevap veriyor.

Birincisi ton değeri. Standart, flekso klişesinin hem telafisiz (uncompensated) hem telafili (compensated) kontrol alanlarıyla üretilmesini ister; bu alanlar asgari nokta boyutunu ve %10, %30, %50, %70 ile solidi temsil eder. Klişe üzerinde ölçülen ton değerleri aşağıdaki toleransların içinde olmalıdır. Tolerans, tram sıklığına göre ikiye ayrılır.

İkincisi boyut. Ortak ortam koşullarındaki bir klişe takımında köşegen uzunlukları arasındaki fark %0,02'yi aşmamalıdır. Standart, güncel klişe montaj sistemlerinin köşegen ölçemediğini de not eder ve bu cihazlarda doğrulamanın yatayda ve dikeyde bir nokta sırası içinde tutulmasını önerir.

Üçüncü ve en çok atlanan nokta ölçüm yönteminin kendisi: standart, klişe üzerindeki tram alanını ölçmek için standart bir yöntem olmadığını ve cihazlar arasında kayda değer farklar beklenmesi gerektiğini açıkça yazar. Ölçüm yöntemi taraflar arasında anlaşılmalıdır. Ayrıca klişe üzerinde ölçülen ton, baskıda elde edilecek tonu doğrudan temsil etmez; ikisi arasındaki ilişki tam tonal skalanın pozlanmasıyla kurulan bir kalibrasyonla belirlenir. Nokta telafi eğrileri de zaten bu kalibrasyonun sonucudur.

Pratik karşılığı şu: klişe siparişinden önce üç şeyi konuşun — hangi kontrol alanları klişe üzerinde bulunacak, ton değeri hangi yöntemle ve hangi cihazla ölçülecek, hangi tram sıklığı sütunu geçerli olacak. Bu üçü yazılıysa, gelen klişenin kabulü tartışma değil kontrol konusudur.

Ton değeri aralığı	Tram sıklığı ≤ 48 cm⁻¹	Tram sıklığı > 48 cm⁻¹
%10 ve altı	± 1	± 2
%10 üzeri	± 2	± 3

Kaynak: ISO 12647-6:2020, madde 4.2.5.4, Tablo 1 (klişe teslimi için ton değeri toleransları). Bu değerler klişe üzerinde ölçülen ton içindir; baskıda elde edilen ton değeri değildir. Standart, klişe üzerinde ton ölçümü için standart bir yöntem tanımlamadığından ölçüm yönteminin taraflarca anlaşılmasını şart koşar.

Anlaşmaya ne yazmalı?

Renk toleransı tek bir sayı değil, bir tanımlar kümesidir. Aşağıdaki maddeler yazılı değilse "ΔE 2,5" cümlesi tartışmayı bitirmez, sadece ilk baskıya erteler.

Bu maddeler netleştiğinde baskı öncesi tarafın işi de netleşir. Renk ayrımı, nokta telafi eğrileri ve prova hedefi aynı sayıya göre kurulur. Kabul kriterinin klişe üretilmeden önce yazılı olması, aynı tartışmanın önce provada, sonra baskı başında tekrar açılmasını engeller.

Renk kabul kriterinde bulunması gereken maddeler

Formül ve ağırlıklar: ΔE00 mu, ΔE76 mı; ΔE00 ise kL:kC:kH oranı ne (şartnamede l:c yazıyorsa hangi formülün kastedildiği teyit edilmeli)
Hedef değerin kaynağı: onaylı prova mı, onaylı baskı örneği mi, ölçülmüş Lab / CxF verisi mi
Toleransın hangi koşul için tanımlandığı: onaylı örnek varken mi yokken mi, altlık değişkenliğini kapsıyor mu
Her renk sınıfı için ayrı tolerans: marka rengi, ikincil renkler, proses renkleri, siyah
Malzeme bazında ayrı hedef: film, kaplamalı karton, kaplamasız kraft, oluklu
Ölçüm koşulu: M modu, illüminant ve gözlemci, arka fon, diyafram çapı, cihaz geometrisi
Ölçüm yüzü: ters baskıda hangi yüzden ve beyaz altbaskı basılıyken mi ölçüleceği
Ölçüm noktası: baskı çıkışı mı, laminasyon sonrası mı
Klişe kabulü: klişe üzerindeki kontrol alanları, ton değeri ölçüm yöntemi ve geçerli tolerans sütunu
Örnekleme planı: baskı başı / orta / son, kaç ölçüm, ortalama mı yoksa en kötü değer mi esas alınacak
Görsel geçersiz kılma (visual override) yetkisinin kimde olduğu

Sık sorulanlar

Bu konuda sık sorulanlar

Delta E kaç olmalı?

Her iş için geçerli tek bir sayı yoktur. Marka rengi genelde en dar bantta tutulur, proses siyahı en geniş bantta; kaplamasız kahverengi oluklu mukavva ise ayrı bir sınıftır çünkü prosesin doğal saçılımı daha yüksektir. Bir şartnameden sayı alıyorsanız yanındaki koşulu da okuyun: proses renk toleransları çoğu şartnamede onaylı baskı örneği ya da onaylı prova bulunmadığı durum için tanımlıdır ve altlığın renk değişkenliğini de kapsar. Doğru yaklaşım, toleransı prosesin gerçek tekrarlanabilirliğini ölçtükten sonra ve renk sınıfı bazında müşteriyle yazılı anlaşarak belirlemektir.

ΔE76 ile ΔE2000 arasında çevrim yapılabilir mi?

Hayır. İki formül arasında sabit bir katsayı yoktur; fark, renk uzayının hangi bölgesinde olduğunuza göre değişir. Bu yüzden bir şartnamede sadece "ΔE 3" yazması yeterli değildir; hangi formülle hesaplanacağı ve ΔE00 ise parametrik ağırlıkların (kL:kC:kH) ne olduğu da yazılmalıdır. Şartnamede l:c gösterimi görürseniz dikkat edin: bu gösterim aslında CMC formülüne aittir, ΔE00 için kullanıldığında hangi formülün kastedildiğini teyit edin.

Gözle tuttu ama ölçümde ΔE yüksek çıkıyor, hangisi doğru?

İkisi de veri sağlar ama farklı şeyi ölçerler. Önce ölçüm koşulunu kontrol edin: ölçüm modu (M0/M1/M2), arka fon, diyafram çapı, cihaz geometrisi ve illüminant/gözlemci ayarı. Şeffaf filmde arka fon değişimi tek başına sonucu kaydırabilir; ters baskıda ölçümün hangi yüzden alındığı da sonucu değiştirir. Görsel değerlendirme ise ancak D50 kabininde, nötr zeminde ve ISO 3664 aydınlık düzeyinde anlamlıdır. Birçok şartname, belirli koşullarda görsel onayın ölçümü geçersiz kılabileceğini ayrıca yazar; bu yetkinin kimde olduğu baştan belirlenmelidir.

Klişe, baskıdaki Delta E değerini etkiler mi?

Evet — hem solid alanlarda hem ara tonlarda, ama farklı ağırlıkta. Üç kademede düşünün. Birincisi: solid renkte birincil belirleyiciler mürekkep, anilox hacmi ve baskı basıncıdır. İkincisi: klişenin yüzey yapısı ve rölyefi mürekkep aktarımını doğrudan etkiler. Klişe yüzeyine uygulanan mikro yüzey deseni, solid alanda aktarılan mürekkep miktarını ve dolayısıyla ölçülen yoğunluğu değiştirir; plaka ve tram teknolojisi üreticilerinin teknik dokümanları bu yapıyı zaten solid yoğunluğunu artırmak için tanımlar. Bu nedenle onaylanmış bir işte klişenin yüzey ve pozlama reçetesi sabit tutulur — reçete değişirse solid yoğunluğu, dolayısıyla ΔE de değişebilir. Üçüncüsü: ara ton ve tram alanlarında klişe belirleyicidir; nokta yapısı, tram sıklığı, nokta telafi eğrileri ve montaj ölçülen tonu değiştirir. Kısacası solid alandaki bir renk kaymasında mürekkep ve anilox tarafı kadar klişe reçetesinin aynı olup olmadığı da sorulmalıdır.

Bana gelen klişeyi neye göre kabul etmeliyim?

ISO 12647-6:2020 iki ölçülebilir kalem tanımlar. Ton değeri: klişe üzerinde ölçülen değerler, tram sıklığı 48 cm⁻¹ ve altındaysa %10'a kadar ±1 ve %10 üzeri ±2; 48 cm⁻¹ üzerindeyse ±2 ve ±3 bandında olmalıdır. Boyut: klişe takımında köşegen uzunlukları farkı %0,02'yi aşmamalıdır. Kritik nokta şu: standart, klişe üzerinde ton ölçümü için standart bir yöntem tanımlamaz ve cihazlar arasında kayda değer fark beklenmesi gerektiğini yazar. Bu yüzden ölçüm yöntemi ve cihazı taraflar arasında baştan anlaşılmalıdır. Ayrıca klişe üzerindeki ton, baskıdaki tonu doğrudan temsil etmez; ikisi arasındaki ilişki kalibrasyonla kurulur.

Dijital prova, baskıdaki Delta E'yi garanti eder mi?

Hayır. Prova, üzerinde anlaşılmış baskı koşulunu simüle eden bir referanstır; baskı makinesinin o gün üreteceği sonucu taahhüt etmez. Provanın işlevi, baskı başında karşılaştırılacak ortak bir hedefin var olmasıdır. Provanın hangi baskı koşulunu simüle ettiği ve hangi ölçüm koşuluyla doğrulandığı yazılı değilse, provaya bakarak yapılan tartışma da sonuçsuz kalır.

M0 mu M1 mi kullanmalıyım?

Malzemenizde optik parlatıcı (OBA) yoksa üç mod pratikte benzer sonuç verir; fark, parlatıcı içeren yüzeylerde ve özellikle açık tonlarda ortaya çıkar. Parlatıcı içeren malzemede M1, ölçüm koşulunu D50 görüntüleme ortamına yaklaştırdığı için tercih edilir. Asıl kritik olan, iki tarafın aynı modu kullanmasıdır: farklı modda alınmış iki ölçümü karşılaştırmak, aynı baskı için farklı ΔE üretir.

Kaynaklar

Bu yazıdaki teknik değerlerin kaynağı

Aşağıdaki değerler bizim iddiamız değil, plaka üreticilerinin ve sektör kuruluşlarının yayımladığı verilerdir. Kendi işinizde kesin değer gerekiyorsa kullandığınız plakanın teknik bülteni esas alınmalıdır.

CIEDE2000 formülü CIE 142-2001 ile yayımlandı; CIE94 ve CMC'ye göre eklediği başlıca şeyler kroma–ton etkileşim terimi, mavi bölgede ton döndürme ve nötrlere yakın renklerde a* ölçeklemesidir. onlinelibrary.wiley.com
CIEDE2000, ISO/CIE 11664-6 olarak standartlaştırılmıştır ve CIE 1976 L*a*b* renk farkı formülünün açıklık, kroma, ton ve kroma–ton etkileşimine göre düzeltilmiş halidir. iso.org
Kontrollü çalışmada 50:50 algılanabilirlik eşiği ΔE00 = 0,8; kabul edilebilirlik eşiği ΔE00 = 1,8 (CIELAB karşılıkları 1,2 ve 2,7). Çalışma diş hekimliği malzemeleri üzerinde yapılmıştır. onlinelibrary.wiley.com
ISO 12647-6:2020 sabit baskı hedefleri tanımlamayı bırakmış; sağlayıcı ile alıcının bir referans baskı koşulu (karakterizasyon veri seti) üzerinde anlaşmasını şart koşmuştur. Gerekçe olarak flekso'da makine mimarisi, mürekkep sırası, mürekkep tipi, anilox ve malzeme çeşitliliği gösterilir. cdn.standards.iteh.ai
ISO 12647-6:2020, madde 4.2.5.4 ve Tablo 1: klişe hem telafisiz hem telafili kontrol alanlarıyla üretilir (asgari nokta, %10, %30, %50, %70 ve solid); klişe üzerinde ölçülen ton değeri toleransı, tram sıklığı 48 cm⁻¹ ve altında %10'a kadar ±1 / %10 üzeri ±2, 48 cm⁻¹ üzerinde %10'a kadar ±2 / %10 üzeri ±3'tür. Aynı maddede klişe üzerinde tram alanı ölçümü için standart bir yöntem olmadığı, yöntemin taraflarca anlaşılması gerektiği ve klişedeki ton ile baskıdaki ton arasındaki ilişkinin kalibrasyonla kurulduğu yazılıdır. cdn.standards.iteh.ai
ISO 12647-6:2020, madde 4.2.5.5: ortak ortam koşulundaki film ya da klişe takımında köşegen uzunlukları farkı %0,02'yi aşmamalıdır; köşegen ölçemeyen montaj sistemlerinde doğrulama yatay ve dikeyde bir nokta sırası içinde tutulmalıdır. cdn.standards.iteh.ai
ISO 12647-6, spot renk verisinin ISO 17972-4'te tanımlı CxF/X-4 formatında ve spektral yansıma verisiyle iletilmesini öngörür. cdn.standards.iteh.ai
3M Corporate Reference Document RD1200 — Print Quality Management (PQM) Program, Rev. Şubat 2025: ölçüm yöntemi ΔE00 (belgede "l:c ratio of 1:1" ifadesiyle), illüminant D50 / 2° gözlemci, asgari 2,0 mm diyafram, altlıkta optik parlatıcı yoksa M0 varsa M1 ölçüm modu. Belge, ISO 13655 ve ISO 5-4'e uygun dediği beyaz altlık için kendi metninde L=95, a=1, b=−4 verir. multimedia.3m.com
Aynı belgenin tolerans tablosunda (Tablo 5) proses renk toleransları dipnotla koşullandırılmıştır: değerler altlığın renk değişkenliğini kapsar ve onaylı baskı örneği ya da onaylı hard prova bulunmadığı durumda geçerlidir. İlgili satır "Flexography (All Other)", yani oluklu kategorileri dışındaki flekso işleridir; oluklu satırlarının proses renk toleransı Şubat 2025 revizyonunda "TBD" olarak bırakılmıştır. Belgede görsel geçersiz kılma (visual override) için ayrı bir madde vardır. multimedia.3m.com
ISO 13655:2017, madde 4.2.3: numune siyah ya da beyaz altlıkla desteklenir ve altlık normatif Ek A'daki gerekliliklere uymalıdır; şeffaf numunelerde altlık beyaz olmalıdır. Standardın girişinde, beyaz altlık özelliklerinin şeffaf ve yarı saydam film üzerine baskıda ölçüm tekrarlanabilirliği için kritik olduğu ve 2017 revizyonunda bu spektral toleransların daraltıldığı belirtilir. Madde 4.2.4: ölçüm geometrisi 45°:0° ya da 0°:45° olmalıdır. cdn.standards.iteh.ai
ISO 13655 dört ölçüm modu tanımlar: M0 (akkor benzeri kaynak), M1 (D50 gün ışığına yakın kaynak), M2 (UV kesik), M3 (polarize). Tümünde Lab hesabı D50 / 2° üzerinden yapılır. color-source.net
M1 ölçüm modu, optik parlatıcı (OBA) içeren malzemelerin D50 ortamındaki davranışını ölçümde yansıtmak için ISO 13655'e eklenmiştir; M2 UV içermeyen görüntüleme koşulunu temsil eder. sensing.konicaminolta.eu
ISO 3664:2009 kritik karşılaştırma koşulu P1 için 2000 ± 500 lx, pratik değerlendirme koşulu P2 için 500 ± 125 lx aydınlık düzeyi ve D50 spektral dağılım tanımlar. iso.org
Klişe yüzeyine uygulanan mikro hücre yapısı (MicroCell), dijital flekso klişesinin yüzeyini mürekkep aktarımını artıracak biçimde yapılandırır; solid alanlarda mürekkep filminin kendi kendine hücrelere ayrılmasından doğan pin-hole desenini azaltır ve solid mürekkep yoğunluğunu yükseltir. Yani klişe yüzey yapısı solid alandaki ölçülen yoğunluğu doğrudan etkiler. docs.esko.com

İlgili sayfalar

Teklif

İşinizi anlatın,
fiyatla dönelim

Elinizde bir iş var mı? Dosyanızı ve baskı bilgilerini — ölçü, renk sayısı, malzeme — gönderin; teknik kontrolden geçirip fiyatla dönelim.

WhatsApp'tan yazın, fiyatla dönelim

WhatsApp 0530 173 00 37 Telefon 0530 173 00 37 E-posta bilgi@goldklise.com